Derlem sözlüğü · madde
böri isim
Tanım
- Kurt: “böri ḳoy bile suwladı ol öḍün” o zaman kurt koyunla birlikte su içti; “ḳaŋım ḳaġan süsi böri teg ermiş” babam kağanın ordusu kurt gibiymiş; “yisün seni âr böri” seni boz kurt yesin; “irbiç böride ulatı ḳadır yavlaḳ keyikler” pars, kurt gibi azgın, kötü hayvanlar; “börimü bolur” kurt mu olur. Tanıklar: KTBKShoRKB2DLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): böri — yalın hâliyle 19 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- börike 4 (KB, Man) · börikė 1 (IB)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →KB Kutadgu Bilig
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 449 | ilin itti tüzdi bayudı boḍun / | böri | ḳoy bile suwladı ol öḍün |
| KB 1413 | ḳapuġda tirildi ḳalın aç | böri | / ay ilig ḳoyuġ kel küḍezip yorı |
| KB 3096 | tirildi bir ança yorıdı bu yaŋ / | böri | toḳlı birle ḳozı boldı teŋ |
| KB 5376 | böri | tilkü arslan aḍıġ ya toŋuz / seniŋdin ḳutulmaz ölür awda tüz | |
| KB 5594 | yaġıḳa | börike | itinsü tolum / aḍaşḳa bolup öz yaġılsa ölüm |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 79 | … neçük ḳaçmadıŋ / Yamar suwın keçmediŋ / Tawarıŋnı saçmadıŋ / Yisün seni âr | böri | |
| DLT I, 36 | Keldi maŋa Tat / Aydım emdi yat / Ḳuşḳa bolup et / Seni tiler üs | böri | |
| DLT III, 219 | Kiçe turup yorır erdim / Ḳara ḳızıl | böri | kördüm / Ḳatıġ yanı ḳura kördüm / Ḳaya körüp baḳu aġdı |
| DLT I, 106 | Endik kişi tetilsün / İl törü yetilsün / Toḳlı | böri | yitilsün / Ḳaḍġu yeme sawılsun |
IB Irk Bitig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarMan Manichaica I-III
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173 a1-291–299 | t(a)kı yme ançulayu k(a)ltı kuzı buzagu etözi tegşilip arslan oglı | böri | oglı bolup tug-sar ol ödün y(a)na k(e)ntü sürügüg udug koŋug alkur yok kıl … |
| TM 282-379 | yme kozı kim | börike | kedilip k[oŋug k(a)]mag ölürür |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.2.1.R /2 | [béşinç] [irb]iç | böride | ulatı qadır yavlaq keyikler// [ölmegey :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/9 | bars irbiz | böride | u[latı] /// [qadır yavlaq keyikler] ///[üçün] qalqaŋ tutar élig belgürtdüŋ … |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 12 | t(e)ŋri : küüç : birtük üç(ü)n : ḳ(a)ŋ(ı)m ḳ(a)ġ(a)n : süsi : | böri | t(e)g : (e)rm(i)ş : |
BK Bilge Kagan Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK D 11 | t(e)ŋri : küç bertük: / üç(ü)n : ḳ(a)ŋ(ı)m ḳ(a)g(a)n : süsi : | böri | t(e)g : (e)rm(i)ş : y(a)g(ı)si: / ḳooń t(e)g : (e)rm(i)ş : |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.116 (Ib) | ḳanta yorısar bars irbis | böri | ulatı yavlaḳ tınlıġlar alḳu |
Aynı gövdeden maddeler
“böri” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).