Tanım
- Dokunmak, temas etmek; (Budist) temas (sparśa): “ol börtmek tıltaġınta teginmek bolur” o temas yüzünden duyum olur; “altı kaçıg orunlar bolmasar börtmek bolmaz” altı duyu alanı olmazsa temas olmaz; “bürtmek bolmasar teginmek bolmaz” temas olmazsa duyum olmaz; “ıduḳ elgin börte yarlıḳap” kutsal eliyle dokunup; “ėlig üze yėrig börte yarlıḳar” eliyle yere dokunur; “ol yaruḳka börtülüp” o ışığa dokunulup; “yaroqı bizke etözümüzke bürütülmek” ışığının bedenimize dokunması; “adaḳıŋızka börtürüp” ayağınıza dokundurup; “tört yüz tört törlüg igler etözlerke bürtürmeklig emgekler” dört yüz dört çeşit hastalığın bedenlere dokunduğu acılar. Tanıklar: Mait6UShoR3
bürt-, bürüt- yazımları da bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bört- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (47) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.005.33–37 | … n tınlıg--larka köligesi üze asag tusu kılu yarlıḳadı.. bėşinç klyaḳasaprş | börtmeki | üze asag tusu kılmaḳ antag erti.. |
| Mai.Tek.041.53–56 | ol | börtmek | tıl--taġınta teginmek bolur.. kaltı ot--lug ir kurug kavaġu erniŋ çaḳmışı … |
| Mai.Tek.042.04–05 | altı kaçıg orunlar tıltaġınta | börtmek | belgü--lüg bolur.. |
| Mai.Tek.044a.29–30 | altı kaçıg orunlar öç--ser börtmek öçer.. amrılur.. | börtmek | öçser teginmek öçer.. |
| Mai.Tek.069.31–34 | ol yaruḳka | börtülüp | tamuluglar antran kurtulup kitu--mati kent uluşta ulatı sekiz tümen tört m … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.10.R /4–5 | birök y[alŋ]uq ajunınta erser mn tört yüz tört tör -lüg igler et’özlerke | bürtürmeklig | emgeklerke tegmelim : |
| Sho.Rosia 5. 1 | altı qaçıġ oronlar bolmasar | bürtmek | bolmaz : |
| Sho.Rosia 5. 1 | bürtmek | öçser teginmek öçer : | |
| Sho.Rosia 6.3.2 /32–34 | … bodistv anın urun lakşan-ın urun lakşan-ıntaqı yaroqı biz-ke etöz-ümüz-ke | bürütülmek | ayıġ qılınç -larımız qalmatın tarıqz-un : |
| Sho.Rosia 7.2 /60–87 | … ze /// 為運載] 故 aġır yüküg yêtürgü üçün bolmışı teg 若無罪觸 [antaġ yene yazuḳḳa | bürtme-] | mekligin 聞某 eşidtük-te antaġ atlġ arıġ-ḳa tegimli[g 盡 alḳıp alḳu] bolmaḳ a … |
U Uigurica I-IV
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.21-16–18 | … k ne tiltaġ-ın teyinmek toġar tip . . inç[ip] titrü saġınıp utġuraġ tuidum | bürtmek-te | ötkürü ilki tıltaġ sögüt önmiş erür |
| U II, T II B1-7-19–20 | ḳaçıġ adġan--ġu törü bėlig köŋül birle ḳavış--ıp | bürtmek | tėtir |
| U II, T II B1-7-25–27 | ançu--layu yme ḫaçıġ yol adġanġu törü bėlig köŋül bu üçte ötkürü | bürtmek | bolur |
| U II, T II S.2b-1-17 | bürtmek | bolmasar teginmek bolmaz | |
| U II, T II S.2b-1-28 | altı ḳaçıġ orun-lar öç--ser | bürtmek | öçer |
Sek Sekiz Yükmek
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.178 (Ib) | alḳınçsız seviglig | bürtmek | bürter ol kim bürtmek titir |
| Jut.Sek.T-1.178 (Ib) | alḳınçsız seviglig bürtmek | bürter | ol kim bürtmek titir |
| Jut.Sek.T-1.178 (Ib) | alḳınçsız seviglig bürtmek bürter ol kim | bürtmek | titir |
| Jut.Sek.T-1.180 (Ib) | yme ol’oḳ erür | bürtmekte | öŋi yoḳ ḳuruġ bultuḳmaz yoḳta |
| Jut.Sek.T-1.181 (Ia) | ḳuruġda --- yme | bürtmek | bultuḳmaz bürtmek alḳu inçe |