Tanım
- (Abhidharma çevirisinde) gerçekleşmek, tamamlanmak; geçerli olmak: “ol tıldaġ büder” o gerekçe geçerlidir; “yörügi yme ök büdmez” anlamı da geçerli olmaz; “tayaḳ büdmegü kergek” dayanak olmamalı; “tüşüt ögreḍigtin büḍmiş” (iki) çeşit öğretiden yetişmiş; “yivigleri tolmış büḍmiş bolur” donanımları dolmuş, tamamlanmış olur; “tayaḳ büdmezin” dayanak olmadığını. Tanıklar: Abh3ShoR2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): büd- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- büḍmiş 3 (ShoR) · büdmiş 2 (Abh)
Çekimli biçimler (14):
Bağlamlar
Bütün geçişler (38) →Abh Abhidharma (Shogaito)
34 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 110–113 | munda birök söz-lememiş erser aġır ayançaŋ bolmaḳ-lıġ yörüg-nüŋ | büdmekin | 又büdügin yme/tėr nedegin bolġay erti bilgeli burḫan-nıŋ yrlıġ-ı-nıŋ çınkėrt … |
| Abh.Sho. 1703–1704 | kėn margapudfalakoş-ta karik-ta söz-leyür eşidmek saḳınmaḳ üz-e | büdgüllük | erip ḳaltı adıġ ikigü-ni yörügüg adḳanġu ḳılur tėp. |
| Abh.Sho. 2322 | abidarim erür üçün sudur-nuŋ adruḳ-ı anın tayaḳ | büder | tėp. |
| Abh.Sho. 2397–2406 | … ėyin bolmaḳ üz-e ök uduşulmış yörüglügiŋe inçip uduşġuluḳ yörüglügi yme ök | büder | udululmış yörüglüg alḳu ni’kay-lar-taḳı. |
| Abh.Sho. 3542–3544 | … er-i kentü々adırılmış üçün ḳayu tardmış taŋġarıḳ-ıŋız-lar-nıŋ yörügi yme ök | büdmez | aḳıġ-lıġ ed-ig bilge bilig üz-e tanuḳ-laduḳ -ta. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 8.3 /41 | 二 tüşüt ögreḍig-tin | büḍmiş | uġuş-luġ töz-lüg tınlġ -lar neteg ol tépḍéser. |
| Sho.Rosia 8.3 /42 | edgü tétyük bur an şaz-ın-ındaqı 正 kértü nom-larıġ 聞 修習 -tin | (büḍgülük) | uġuş-ta töz-te turmış-lar erür :: |
| Sho.Rosia 8.3 /228–229 | … asanki içindeki 進 tayanıp tuşġurġu-luḳ boyan-lıġ 智 -lig yivig-leri tolmış | büḍmiş | bolur :: |
| Sho.Rosia 8.3 /244 | 八 bilig-lerke tayaḳ-lıġ-ın 大 tegirmi közüŋü bilge bilig-tin | büḍmiş | :: |
Aynı gövdeden maddeler
“büd” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).