Derlem sözlüğü · madde
bügülen- fiil
Tanım
- Doğaüstü güç göstermek, mucize göstermek: “bu üç elig teŋriler … erdemin bügüsin bügülenmekin” bu elli üç tanrının erdemini, bilgeliğini, mucize gösterişini; “bu bitig idisi vidin bügülenmekin” bu kitabın sahibinin büyüsüyle, mucizesiyle; “ḳuanşi im pusar erdemin bügülenmekin ḳutadmaḳın ėşidser” Avalokiteśvara’nın erdemini, mucizesini, kutsallığını işitirse; “bügülenür yarlıḳançuçı közin körüp” mucize gösterir, merhametli gözüyle bakıp. Tanıklar: KİP2Man2
- (Abhidharma çevirisinde, “ridi bögülenmek”) doğaüstü güç (ṛddhi-prātihārya): “ridi bögülenmek köŋül aymaḳ iki tilgenler” mucize ve gönül okuma iki ‘tekerleği’; “diyan bögülemeki” meditasyonun doğaüstü gücü. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
bögülen-, bögüle- yazımları da bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bügülen- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (17) →Abh Abhidharma (Shogaito)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1311–1312 | … ürü yrlıḳamaḳ-ı neŋ çoġ-luġ yalın-lıġ küçi-niŋ ḳud küsüş bėrmeki-niŋ (ridi | bögülenmek-i-niŋ) | uġur-ında ermez tėp. |
| Abh.Sho. 1378–1384 | … ġ ündürü yrlıḳamaḳ-ı çoġuluġ yalın-lıġ küçi-niŋ ḳud küsüş bėrmeki-niŋ ridi | bögülemeki -niŋ | uġur-ında ermez tėp iki kölüŋü-teki kiçig tüz-ün yol -lar又iki kiçig kölüŋü … |
| Abh.Sho. 1413–1415 | … -ıġ非由加持neŋ içgerip tudmaḳ çoġluġ yalın-lıġ küç kösün ḳut küsüş bėrmek ridi | bögülenmek-te | ulatı-lar-nıŋ uġrında ermez. |
| Abh.Sho. 1446–1448 | ridi bögülenmek-te ulatı üç tilgen-lerig tėp 答ridi | bögülenmek-lig | köŋül aymaḳ-lıġ iki tilgen-ler tek uyur iç -gerip teginip tınlġ-lar-ıġ kim … |
| Abh.Sho. 2132 | altı türlüg ridi | bögülenmekig | buldaçı-lar-ıġ tuda küsüş bilir bilge biliglig-ler erser. |
Man Manichaica I-III
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 176-99–102 | bu üç elig t(e)ŋriler kelmekin enmekin erdemin bügüsin | bügülenmekin | k(a)ltı kelip kedilür |
| T. II K. 2a-126–129 | bu bi[tig] idisi vidin | bügülenmekin | küsin kedin kamag t(e)ŋri yėrinteki t(e)ŋriler üze inçe b(e)lgürtir [y(a)] … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 207–208 | bügülenür | yarlıḳançuçı közin körüp umuġı ınaġı bolu bėrür .. | |
| KİP 214–215 | kim ḳayu tınlıġ bu ḳuanşi im pusar erdemin | bügülenmekin | ḳutadmaḳın ėşidser atın atayu tutsar mėn inçe ḳolulayur mėn |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/43 | diyan erksinmek-intin tuġmış öŋ tépġ témiş erser : diyan | bögülemeki | tıd[ıġ] -sız üçün atı bolmış ol |