Tanım
- Dürüstlük, bağlılık, güvenilirlik: “köni bol bütünlük bile tut ḳılınç” doğru ol, dürüstlükle davran; “bütünlük bile boldı ḳılḳı tözi” huyu dürüstlükle birleşti; “bu mundaġ kişidin bütünlük kelir” böyle kişiden bağlılık gelir. Tanıklar: KB3
- (Kuran çevirisinde) ahit, teminat: “alınmadı mu olar üze bitig bütünlüki” onlardan kitabın ahdi alınmadı mı; “bėrmeginçe bir bütünlük taŋrıdın” Tanrı adına bir teminat vermedikçe. Tanıklar: KuT2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bütünlük — yalın hâliyle 15 kez
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KB Kutadgu Bilig
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1289 | köni bol | bütünlük | bile tut ḳılınç / könilik içinde turur bu sewinç |
| KB 1750 | könilik | bütünlük | bile ḳıl bu iş / kişilik bile ḳıl ḳamuġ türlüg iş |
| KB 2187 | uluġ iş bu işke er öḍrüm kerek / | bütünlük | bile ḳılḳı köḍrüm kerek |
| KB 2676 | bu iç söz tutuġlı bütün çın kerek / | bütünlükke | artuḳ bütün din kerek |
| KB 4876 | köni sözlediŋ söz | bütünlük | bu ol / munıŋda naruḳı neçe egri yol |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/43b3 | … er kelse olarḳa ᶜaraz anıŋ meŋizlig alurlar anı alınmadı mu olar üze bitig | bütünlüki | aymaġu--ları üze meger haḳnı oḳıdılar ol kim anıŋ içinde soŋ saray yėgrek … |
| Ku. T. 30/2a1 | 66 ... bėrmeginçe bir | bütünlük | taŋrıdın keldürge sizler maŋa anı meger kim tegre ḳapsalsa sizler yaʿni er … |
| Ku. T. 30/2a1 | … eger kim tegre ḳapsalsa sizler yaʿni erk bolmasa ḳaçan [bėrdi]ler erse aŋa | bütünlüklerini | aydı: taŋrı anıŋ üze aytur-miz küdezçi ol. aydı: oġlanlarım kirmeŋler bir … |
| Ku. T. 31/65a3 | 90 çın-oḳ aydı olarḳa harun anda aşnu: ey boḍnum | bütünlükim | sınandıŋız anıŋ birle bütünlükin iḍiŋiz üküş rahmetlig maŋa hem boyun suŋ … |
| Ku. T. 32/34a1 | 51 | bütünlükün | uladımız olarḳa aymaḳnı bolġay kim olar pend tutġaylar |
Aynı gövdeden maddeler
“bütünlük” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).