Tanım
- Büyümek, gelişmek; yücelmek: “bilig birdi, yalŋuḳ beḍüdi bu kün” (Tanrı) bilgi verdi, insan bugün yüceldi; “yüreklig hem öglüg beḍüse üni” yürekli ve akıllı, ünü büyüse; “ulġadıp bedüp” büyüyüp gelişip; “ükliyür bedüyür” çoğalır, büyür; “kéŋrülmiş bedümiş” genişlemiş, büyümüş. Tanıklar: Mait2UShoRKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beḍü- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beḍümiş 3 (KB) · bedümiş 1 (ShoR)
- beḍüyür 3 (KB) · bedüyür 2 (U, Mait)
- bedüp 1 (Mait) · beḍüp 1 (KB)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (37) →KB Kutadgu Bilig
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 150 | bilig birdi yalŋuḳ | beḍüdi | bu kün / uḳuş birdi ötrü yazıldı tügün |
| KB 731 | bu ay toġsa aşnu iḍi az togar / küniŋe | beḍüyür | yoḳaru agar |
| KB 1757 | tilekçe bolur iş tapuġçı beḍür / tapuġçı beḍüse beg atı | beḍür | |
| KB 2945 | bu yaŋlıġ kişi birle begler | beḍür | / yaġı boynı yençer kü çawın ıḍur |
| KB 4083 | neçe ḳul | beḍüse | ḳul atı ḳul oḳ / beḍütmiş begiŋe tapuġçı ol oḳ |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.041.34–39 | … gülüg bolur kaltı kiçigkiye ot üçüni yėlig esinig basutçı iş bulup ükliyür | bedüyür | ançulayı yėme az kılınç tıl- -taġınta alku nizvanılar ök- -liyür aşılurlar |
| Mai.Tek.069.35–37 | terk üdün ulġadıp | bedüp | tükel bilge maytrı burkan nomınta toyın bolup arhant kutıŋa tegirler |
| Mai.T-11.14a.09–17 | … i meŋizi asılur ükliyür .. suwdaḳı linḫua çeçek osuġluġ trk tawraḳ ulġadur | bediyür | .. ötrü bėr oġurda brḫmayu barman ayaġḳa tegimlig bodiswtaġ bitig ujik boş … |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-4–7 | ḳaltı kiçig kie ot öçüri yėlig asinig basutçı iş bulup ükliyür | bedüyür | ançulayu yme az ḳılınç tıltaġınta alḳu nızvanılar ükliyür aşılur-lar |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/12 | yumdaru oron-luġ kéŋrülmiş | bedümiş | . |
Aynı gövdeden maddeler
“bedü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).