İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

biliş- fiil

13 geçiş 5 biçim 4 eser KBDLTAbhKuT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Tanışmak, bilişmek: “bilişmez kişi” tanışmayan (yabancı) kişi; “bilişti yime ol kişiler bile” o kişilerle de tanıştı; “ortaḳ bolup bilişti” ortak olup tanıştı; “nelük aŋar biliştim” onunla niçin tanıştım; “ḳıldımız sizlerni ögürler uġuşlar bilişiŋler tėp” tanışasınız diye sizi boylar ve soylar yaptık. Tanıklar: KuTKB2DLT2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): biliş- — yalın hâliyle 7 kez

Çekimli biçimler (4):

KB Kutadgu Bilig

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 491 iḍi ters bolur kör bilişmez kişi / ḳalın yat ara kirse yalŋuz başı
KB 493 bilişmez kişiler ḳaraġu sanı / ḳaraġu yorıḳ yazsa sökme anı
KB 497 kişike kerek tegme yirde biliş / biliş birle itlür ḳamuġ türlüg iş
KB 499 bilişti yime ol kişiler bile / otaġ tuttı özke yarudı küle
KB 2251 bilişmez kişig sen bileyin tise / bilişin ayıtġıl uḳulġay basa

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT III, 71 Ortaḳ bolup bilişti / Meniŋ tawar satıştı / Biste bile yaraştı / Kizlep tutar tayımı
DLT III, 188 Nelük aŋar biliştim / Ḳuçşup taḳı ḳawuştum / Tüzünlükin ḳayıştım / Alktı meniŋ yâyımı

Abh Abhidharma (Shogaito)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 1288–1289 … çün erür uḳıd -ġalı tŋri burḫan-nıŋ alḳu tınlġ-lar-nıŋ üzeliksiz edgü ögli biliş böşük erdükin.
Abh.Sho. 1290 anın bir şlok-ta söz-lemiş善知識者誰 edgü ögli biliş böşük kim ol tėptėser.

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 37/63b2 … rüttimiz sizni erkekdin hem tişidin taḳı ḳıldımız sizlerni ögürler uġuşlar bilişiŋler tėp bütünlükin kerametlıġraḳıŋız taŋrı üskinde saḳnuḳraḳıŋız ol taŋrı bilg …

Aynı gövdeden maddeler

“biliş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).