İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

egir- fiil

9 geçiş 7 biçim 6 eser BKTTMaitKTKuTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. (İplik) eğirmek: “buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin” eğirdiği ipliği sağlamlaştırdıktan sonra bozdu; “ıduḳ elgin igig tutup yip egire yarlıḳadı” kutsal eliyle iği tutup iplik eğirdi; “yinçge yip egirgülüg” ince iplik eğrilecek. Tanıklar: Mait2KuT
  2. Çevirmek, kuşatmak, sarmak: “ig toġa egirdi sėni” hastalık dert seni sardı; “yek içkek egirür” cinler, periler kuşatır; “toḳuz erig egire toḳıdı” dokuz adamı kuşatarak vurdu; “toŋa tėgin yoġınta eġırip ölürtümiz” Toŋa Tigin’in yas töreninde kuşatıp öldürdük; “yarın elig tuttaçımḳa egirse muŋa” yarın sıkıntı (beni) kuşatınca elimi tutacak olana. Tanıklar: KTBKTTAH

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): egir- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (7):

BK Bilge Kagan Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 6 toḳuz (e)r(i)g (e)g(i)re : toḳıdı : (e)d(i)z : bod(u)n : (a)nta ölti :
BK D 31 … nta : toŋra : yılp(a)ġutı : bir : uġ(u)ş(u)g : toŋa : tėgin : yoġ[ıntaa] : (e)g(i)re : toḳıd(ı)m :

TT TT I-X

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-16 eviŋde . [.] ig aġrıġ oġrınta körser sn saidı sėni bertgeli [.] ig toġa egirdi sėni . emgetgeli özüngin [.] ḳar içinteig kirdi .
T II Y 36.13. -35–38 … orımaz . ḳılmış işiŋ yaġı-lıġ [.] söz -lemiş sawıŋ tüdüş-lüg [.] yek içkek egirür . yaġı yawlaḳ altayur [.]

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.106.12–20 … ... kin / ? -ap ėsen tükel öz--(ler)iŋe tegürü itildi ... yėme yinçge yip egirgü--(lüg) küvençeŋ köŋüllüg işiler--niŋ küvenç köŋülin turġu--(rurlar)
Mai.Tek.106.21–22 kunçuylar et-özin belgürtip ıduḳ elgin igig tutup yip egire yarlıḳadı ...

KT Kül Tigin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT K 7 … : toŋra : bir uġ(u)ş : (a)lp(a)ġu : on (e)r(i)g : toŋa tėġ(ı)n : yoġınta : (e)ġ(ı)r(i)p öl(ü)rt(ü)m(i)z :

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 30/80b2 92 bolmaŋlar ol eşler teg kim buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler andlarıŋıznı köŋül ki …

AH Atebetü’l-Hakâyık

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 29–30 bu kün tegsü mindin dürud ol yarın elig tuttaçımḳa egirse muŋa

Aynı gövdeden maddeler

“egir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).