Tanım
- Çevirmek, döndürmek; hep “yüz ewür-” yüz çevirmek: “bu ay toldı terkin ewürdi yüzin” Aytoldı hemen yüzünü çevirdi; “yayıġ dünya mindin ewürdi yüzin” dönek dünya benden yüz çevirdi; “uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa” büyüklük, bu beylik sana yüz çevirir; “keçürgil olardın yüz ewürgil” onları bağışla, yüz çevir; “yana yüz evürdiler andın” sonra ondan yüz çevirdiler; “eşit sen ewürme yüzüŋ” dinle, yüzünü çevirme. Tanıklar: KuT2KB4
- Başka yöne çevirmek, döndürmek: “yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün” sizi sınamak için onlardan çevirdi; “ewrer-miz anı evvelḳı suretiŋe” onu eski hâline döndüreceğiz; “ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında” o günleri insanlar arasında döndürür dururuz; “ol taŋrı ewrer erli köŋülli ara” Tanrı kişi ile gönlü arasına girer. Tanıklar: KuT3
- (Abhidharma çevirisinde) (sevabı) aktarmak: “bışrunmış buyanın evrip buşı bėrürler” uyguladıkları sevabı aktarıp bağışlarlar. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ewr-, evr-, evür- yazımları ve KuT/KB’deki ewrer biçimi bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ewür- — yalın hâliyle 1 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ewürgil 7 (KuT) · ewürġil 1 (KuT)
Çekimli biçimler (34):
ewürse 18
ewrer 13
ewürdi 10
ewürdiler 10
evrip 8
ewürgil 7
ewrerler 6
ewürgey 5
ewürseler 5
ewrermiz 4
ewrügliler 3
ewürdimiz 3
ewürmek 3
evürdiler 2
ewürdüŋ 2
ewürgenler 2
ewürmez 2
ewürme 2
evürdi 1
evrügliler 1
ewrügli 1
ewrüp 1
ewrür 1
ewürdiŋiz 1
ewürdümiz 1
ewürmedi 1
ewürgeyler 1
ewürmekke 1
ewürmekleri 1
ewürmesler 1
ewürmekim 1
ewürmiş 1
ewürġil 1
evrüp 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (122) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
81 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/9b1 | 140 eger tegse sizke baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler | ewrer-miz | anı boḍun arasında bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün … |
| Ku. T. 27/54b3 | … l olardın kim fitne ḳılsalar saŋa amarıdın ol kim ıḍtı taŋrı saŋa eger yüz | ewürseler | bilgil anıŋ üçün tileyür taŋrı kim tegürse olarḳa amarınıŋ yazuḳları birle … |
| Ku. T. 31/5b2–3 | 6 Miras alsu mėndin hem miras alsu yaʿḳub boḍnındın hem | ewürgil | anı ey iḍim taplanmış |
| Ku. T. 34/27b3 | 90 yüz | ewürdiler | andın arḳa bėrigliler |
| Ku. T. 31/82b3 | 29 ançada | ewürdimiz | saŋa bir ögürni perilerdin ḳulaḳ tutarlar ḳurʾanḳa ḳaçan kim keldiler erse … |
KB Kutadgu Bilig
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 403 | ara körse | ewrer | yana terk yüzin / awaġlar neçe tutsa birmez özin |
| KB 1184 | … DÜLMİŞ SU‘ALİ AY TOLDIḲA / / eşitti oġul kör atası sözin / til açtı ataḳa | ewürdi | yüzin |
| KB 3205 | negü ḳıldı erdi ḳadaşlar saŋa / nelük yüz | ewürdüŋ | aça ay maŋa |
| KB 5089 | uluġluḳ bu beglik yüz | ewrür | saŋa / meger eḍgülük yüz ewürmez toŋa |
| KB 5812 | ilig ḳılḳ | ewürse | ay ḳılḳı silig / anı ewre yandur ayu bir bilig |
Abh Abhidharma (Shogaito)
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1046–1058 | … r alġalı umaġu-sın neçe bilser-ler yme nudaġ uzadı ḳayu bışrunmış-ın buyan | evrip | buşı berür-ler tınlġ-lar-ḳa neçe evrip buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz … |
| Abh.Sho. 1046–1058 | … nudaġ uzadı ḳayu bışrunmış-ın buyan evrip buşı berür-ler tınlġ-lar-ḳa neçe | evrip | buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz et’öz-ler-i yene bulur-lar evrip buşı b … |
| Abh.Sho. 1046–1058 | … -ler-i yene bulur-lar evrip buşı bėrmiş-niŋ buyan-ın又 將此廻施之福yene uduzup bu | evrip | buşı bėrmiş-niŋ buyan-ın ulatı öŋdünki kentü öz-ler-i-niŋ ḳayu bışrunmış b … |
| Abh.Sho. 1046–1058 | … ın ulatı öŋdünki kentü öz-ler-i-niŋ ḳayu bışrunmış buyan-ın yumdaru uduzup | evrip | buşı bėrür-ler tüzü-ke küsemiş üçün asıġ-lıġ meŋi-lig ḳılġalı nom uġuş-ınd … |
| Abh.Sho. 1067–1076 | … -niŋ buyan-ı üz-e <yėdgürür>-ler öz asıġ-ın : kentü öz-ler-i-niŋ bışrunmış | evrip | buşı bėrmiş iki türlüg buyan-lar-nıŋ tüş-in : yene iş -ledür-ler asıġ-lıġ … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 421–424 | … zlerin tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin kim ol malsız erse ol erni körüp yüz | evrüp | keçerler yumup közlerin |