İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ewür- fiil

122 geçiş 35 biçim 4 eser KuTKBAbhAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Çevirmek, döndürmek; hep “yüz ewür-” yüz çevirmek: “bu ay toldı terkin ewürdi yüzin” Aytoldı hemen yüzünü çevirdi; “yayıġ dünya mindin ewürdi yüzin” dönek dünya benden yüz çevirdi; “uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa” büyüklük, bu beylik sana yüz çevirir; “keçürgil olardın yüz ewürgil” onları bağışla, yüz çevir; “yana yüz evürdiler andın” sonra ondan yüz çevirdiler; “eşit sen ewürme yüzüŋ” dinle, yüzünü çevirme. Tanıklar: KuT2KB4
  2. Başka yöne çevirmek, döndürmek: “yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün” sizi sınamak için onlardan çevirdi; “ewrer-miz anı evvelḳı suretiŋe” onu eski hâline döndüreceğiz; “ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında” o günleri insanlar arasında döndürür dururuz; “ol taŋrı ewrer erli köŋülli ara” Tanrı kişi ile gönlü arasına girer. Tanıklar: KuT3
  3. (Abhidharma çevirisinde) (sevabı) aktarmak: “bışrunmış buyanın evrip buşı bėrürler” uyguladıkları sevabı aktarıp bağışlarlar. Tanıklar: Abh

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

ewr-, evr-, evür- yazımları ve KuT/KB’deki ewrer biçimi bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ewür- — yalın hâliyle 1 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ewürgil 7 (KuT) · ewürġil 1 (KuT)

Çekimli biçimler (34):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

81 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/9b1 140 eger tegse sizke baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün …
Ku. T. 27/54b3 … l olardın kim fitne ḳılsalar saŋa amarıdın ol kim ıḍtı taŋrı saŋa eger yüz ewürseler bilgil anıŋ üçün tileyür taŋrı kim tegürse olarḳa amarınıŋ yazuḳları birle …
Ku. T. 31/5b2–3 6 Miras alsu mėndin hem miras alsu yaʿḳub boḍnındın hem ewürgil anı ey iḍim taplanmış
Ku. T. 34/27b3 90 yüz ewürdiler andın arḳa bėrigliler
Ku. T. 31/82b3 29 ançada ewürdimiz saŋa bir ögürni perilerdin ḳulaḳ tutarlar ḳurʾanḳa ḳaçan kim keldiler erse …

KB Kutadgu Bilig

32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 403 ara körse ewrer yana terk yüzin / awaġlar neçe tutsa birmez özin
KB 1184 … DÜLMİŞ SU‘ALİ AY TOLDIḲA / / eşitti oġul kör atası sözin / til açtı ataḳa ewürdi yüzin
KB 3205 negü ḳıldı erdi ḳadaşlar saŋa / nelük yüz ewürdüŋ aça ay maŋa
KB 5089 uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa / meger eḍgülük yüz ewürmez toŋa
KB 5812 ilig ḳılḳ ewürse ay ḳılḳı silig / anı ewre yandur ayu bir bilig

Abh Abhidharma (Shogaito)

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 1046–1058 … r alġalı umaġu-sın neçe bilser-ler yme nudaġ uzadı ḳayu bışrunmış-ın buyan evrip buşı berür-ler tınlġ-lar-ḳa neçe evrip buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz …
Abh.Sho. 1046–1058 … nudaġ uzadı ḳayu bışrunmış-ın buyan evrip buşı berür-ler tınlġ-lar-ḳa neçe evrip buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz et’öz-ler-i yene bulur-lar evrip buşı b …
Abh.Sho. 1046–1058 … -ler-i yene bulur-lar evrip buşı bėrmiş-niŋ buyan-ın又 將此廻施之福yene uduzup bu evrip buşı bėrmiş-niŋ buyan-ın ulatı öŋdünki kentü öz-ler-i-niŋ ḳayu bışrunmış b …
Abh.Sho. 1046–1058 … ın ulatı öŋdünki kentü öz-ler-i-niŋ ḳayu bışrunmış buyan-ın yumdaru uduzup evrip buşı bėrür-ler tüzü-ke küsemiş üçün asıġ-lıġ meŋi-lig ḳılġalı nom uġuş-ınd …
Abh.Sho. 1067–1076 … -niŋ buyan-ı üz-e <yėdgürür>-ler öz asıġ-ın : kentü öz-ler-i-niŋ bışrunmış evrip buşı bėrmiş iki türlüg buyan-lar-nıŋ tüş-in : yene iş -ledür-ler asıġ-lıġ …

AH Atebetü’l-Hakâyık

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 421–424 … zlerin tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin kim ol malsız erse ol erni körüp yüz evrüp keçerler yumup közlerin