Tanım
- Kınamak, sitem etmek; gücenmek, (kendini) suçlamak, hayıflanmak: “körüp buştum erse ilendi özüŋ” görüp öfkelendimse sen gücendin; “cefa ḳıldı tip sen ilenme maŋa” bana eziyet etti diye beni kınama; “ökünsü öziŋe ilensü sözün” pişman olsun, sözü yüzünden kendini kınasın; “ilengeymü erki maŋa ol köni” acaba o doğru kişi bana sitem eder mi; “ḳılmışınġa ilendi” (DLT) yaptığına hayıflandı. Tanıklar: KB4DLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilen- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →KB Kutadgu Bilig
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 795 | körüp buştum erse | ilendi | özüŋ / serildim saŋa men tügüldi yüzüŋ |
| KB 1092 | cefa ḳıldı tip sen | ilenme | maŋa / meniŋde cefaçı bu dünya saŋa |
| KB 1204 | negülük usandıŋ tiriglik ıḍıp / negüke | ilenür | sen emdi ulıp |
| KB 1206 | tirilse usal bolsa yalŋuḳ özün / ökünsü öziŋe | ilensü | sözün |
| KB 3160 | sırılġaymu erki ilig altunı / | ilengeymü | erki maŋa ol köni |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.268 (Ia) | üze | ilenürler | uzatı inçe tapınzun udunzun aş içgü klürzün |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 205 | Tapdu maŋa ilindi / Emgek körü ulındı / Ḳılmışınġa | ilendi | / Tutġun bolup ol ḳatar |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II-14 | … :üm [. . . ] ödün burḫan ḳutın bulayın tŋrim : [. . . ] [. . . . . ]r ilin | ilenti | : burḫan drm[. . . ] [inçe tė]p yrlġ yrlḳadı inçe ḳaldı [. . . kön] -gülin … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 8.3 /265–266 | … -larḳa bo 三千大千世界 yér suv-ta birer 仏 -lar uluş-ı atlġ birer 世 (yér suv)-ta | ilendeçi | eksşndeçi :: |
Aynı gövdeden maddeler
“ilen” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).