ilgerü zarf

31 geçiş 4 biçim 6 eser KT BK KuT Tes ŞU Man Anlam haritasında göster

Tanım

İleri, doğuya doğru (yazıtlarda yön bildirir): “ėlgerü kün tuġsıkka birigerü kün ortusıŋaru” ileride (doğuda) gün doğusuna, güneyde gün ortasına doğru; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz şantuŋ yazıḳa tegi süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmak, Şantung ovasına dek sefer ettik; “ilgerü ḳadırḳan yışıg aşa bodunuġ ança ḳoonturtumuz” doğuda Kadırkan ormanını aşıp halkı öylece yerleştirdik; “ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim” (ŞU) o yıl güzün doğuya yöneldim (?). Tanıklar: KT3 BK
(Kur’an çevirisinde) önceden, önden: “ilgerü ıḍtı eligleri” elleriyle önceden gönderdikleri (işler); “çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni” size tehdidi önceden gönderdim; “yalavaç birle raz aysa sizler … ilgerü ıḍıŋ … sadaḳa” peygamberle gizli konuşacaksanız önceden sadaka verin; “ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde” Tanrı ve peygamberinin önüne geçmeyin. Tanıklar: KuT3

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): ilgerü — yalın hâliyle 12 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (3):

ėlgerü 17 elgerü 1 ilgerii 1

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KT G 3		ėlg(e)rü	: kün : tugs(ı)k(k)a : bir(i)g(e)rü : kün : or-tusın(a)ru : kuurıg(a)ru : …
KT D 2	… ėlm(ı)ş : b(a)şl(ı)ġ(ı)g : yük(ü)nt(ü)rm(i)ş : tizl(i)ġ(ı)g : sökürm(i)ş :	ėlg(e)rü	: ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi : kirü : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa t(e)gi : ḳ( …
KT D 13	y(a)ġısi : ḳooń t(ë)rm(i)ş :	ėlg(e)rü	: ḳuur(ı)ġ(a)ru : sül(e)p : ti[r]m[(i)ş : ḳubr(a)t [m(ı)ş : k](a)m(a)ġı y( …
KT D 21	y(a)na : bert(i)m(i)z :	(i)lg(e)rü	: ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yış(ı)g : (a)şa : bod(u)n(u)g : (a)nça ḳoonturt(u)m(ı)z …
KT D 28	… )n(u)g : ig(i)d(e)yin : tėy(i)n : yır(ı)ġ(a)ru : oġ(u)z bod(u)n : t(a)pa :	ėlg(e)rü	: ḳııt(a)ń : t(a)t(a)bı : bod(u)n : t(a)pa : bir(i)g(e)rü : / t(a)bġ(a)ç t …

BK K 11	… köz(ü)n : körm(e)dük : ḳuulḳ(a)ḳ(ı)n : (e)ş(i)dm(e)dük : bod(u)n(u)m(ı)n :	ėlg(e)rü	: kün: tu[gs(ı)kıŋa] bir(i)g(e)rü [kün ortusıŋ]a : ḳuur(ı)g(a)ru: [kün b(a) …
BK D 4		ėlg(e)rü	: ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi: kirü] t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : ḳoo …
BK D 11		ėlg(e)rü	: ḳuurıġ(a)ru : sül(e)p : tirm(i)ş: / ḳubr(a)tm(t)ş :
BK D 17	… a)r(a)t(ı)p : k(e)lt(i)m[(i)Z : s]üŋ(ü)ş[d(ü)m(i)z y(a)na / bert(i)m(i)z :	ėlg(e)rü]	ḳ(a)dırḳ(a)n : yı[ş(ı)g : (a)şa] : bod[(u)n(u)g (a)nça : ḳont(u)r[t(u)m(ı) …
BK D 23	… )n(u)g : ıġ(i)d(e)y(i)n tėy(i)n : yır(ı)g(a)ru : [o]g(u)z bod(u)n t(a)pa :	ėlg(e)rü	: kııt(a)ń t(a)t(a)bı: bod(u)n t(a)pa : bir(i)g(e)rü : t(a)bg(a)ç : t(a)pa …

Ku. T. 26/34b1	62 neteg bolġay ḳaçan tegse olarḳa bir musibet anı kim	ilgerü	ıḍtı eligleri yana kelürler saŋa andıḳarlar taŋrı tuta ap tilemez-miz mege …
Ku. T. 34/68b3	60 ayġaylar: kendü sizler sewünç yoḳ sizke sizler	ilgerü	ıḍtıŋız bizke nėme yawuz ḳarar ḳılġu yer
Ku. T. 36/32a2	… iḳa bizdin rahmet sewnür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim	ilgerü	ıḍtı eligleri ademi bütünlükin nu-sipas
Ku. T. 37/76a3	28 ayġay: ḫusumet ḳılmaŋ meniŋ üskümde çın-oḳ	ilgerü	ıḍḍım sizke vaʿidni
Ku. T. 38/29b3	18 ey anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar taŋrıda körsüne et-özni nė kim	ilgerü	ıḍtı yarınḳa ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı bilgen nė kim ḳılur sizler

...(e)ls(e)r

(i)lg(e)rü

: qoontı : b(e)lgüsin : bit(i)gin : bu : urtı : bu y(a)r(a)tdı:

… yaḳa anta yaḳaladım belgümin bitigimin anta yaratıtdım ançıp ol yıl küzin

ilgerii

yondim tataŋ ayıtdım tabışġan yıl

… miş arkatmış ç(e)r(i)g türk uluş argu t(a)las kögüz içinte yme yokaru kudı

ilgerü

kėrü atı eştilmiş yme küsi sorulmış kutlug uluş y(a)raşlag altun arugu ulu …