İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilmek

48
geçiş
17,8
milyonda
6.250.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Abhidharma (Shogaito)11276,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası8210,0
Kutadgu Bilig340,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi229,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,00
Abh D 0,66
ShoR D 0,00
KuT D 0,55
KB D 0,00
EÇS D 0,71

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilmek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
adırtlamaḳ31210,6810,781,7339,7
lâzımdır41399,457,661,9934,7
gerekdir31089,307,611,7225,8
tilese32128,566,641,7121,7
içün72.0366,784,592,5431,3
taŋrı39096,684,541,6613,2
kişi39926,564,411,6512,7
iken31.8155,723,541,589,3
her35.9674,031,821,243,3
ammâ315.2292,690,470,480,3
ve3147.919-0,59-2,81-10,4225,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilmek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (48) →
ShoR 6.2.2.3/35 … /// 4) /// [üz]lünçü yorıq-ta /// 5) /// [yénikin aġı]r-ın bilmek üz-e : köŋ-ülüŋ-nüŋ biligiŋ-niŋ yénikin aġ[ırın] /// 6) /// …
EÇS I 70a Kişi haddini bilmek pek revâdır / Eğer dervîş eğer bay [u] gedâdır.
Abh 3309–3310 … z turz-un indirayakoş-ta kentü kėn kėŋürü söz-legey biz tėp論bilmek erser ḳaltı bilmek adırtlamaḳ erür.
Mait taḳı yme yultuz körüm bilmek ırḳ saçmaḳ wyak[i]rt ç(a)ntowiçiti ulatı şasatar[lara]ġ brḫ …
EÇS VIII 210b … olana bunların da lisânlarından bir şemme fehm edecek kadar bilmek lâzım olduğundan her ne kadar yâve gûne sözler ise de tahrî …
Sek (IIc) bilmek uḳmaḳnıŋ atı erür yruḳ yaşuḳ
EÇS VII 176b "Acıdır sen yeme, eğer lezzetin bilmek istersen bir avredi bir kerre öp, gör ne kadar lezîzdir. Eğ …
EÇS III 44a–44b … seyyâh-ı âlem ve nedîm-i âdem olan kimesnelere her lisândan bilmek elzem-i levâzımından olmağın bu mahalle lisân-ı Tevrât üzre …
Abh 1779 bilmek üz-e ök adı bolur ermez abi -darim tėp.
EÇS I 156b âyeti tefsîrin bilüp evkât-ı hamseyi bilmek içün bu ulûmu râyegân eyledi. Kabr-i şerîfi Kûfe'dedir kim …