İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yiri

28
geçiş
10,4
milyonda
9.912.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek51.084,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kutadgu Bilig454,4
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı14431,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,00
KB D 0,59
DLT D 0,00
AH D 0,33
DK D 0,68
EÇS D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yiri) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
pürçeklü81612,5412,562,83128,5
anaŋ51911,7711,632,2472,2
babaŋ51911,7711,632,2472,2
behişt52911,4911,022,2367,4
saḳallu3911,3811,971,7345,0
uçmaḳ31511,1611,231,7341,4
ağ1420510,949,683,74161,9
ṣaḳallu33310,6510,101,7336,3
titir46510,469,532,0045,2
tŋri103699,698,353,1596,5
olsun147609,197,793,72124,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yiri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (28) →
AH 201–204 neçe yir bar erdi sıġışmaz eri eri bardı ḳaldı ḳuruġ tek yiri neçe ‘alim erdi neçe fėylėsuf ḳanı bu kün olar miŋinde biri
AH 493–494 (Büyük Emir Arslan Hoca Tarhan ) / / ėdibniŋ yiri atı yüknek erür safalıġ ‘acėb yir köŋüller yarur
DK I 95 dürtişür-iken ala gönderüŋ ufanmasun aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun aġ saḳallu babaŋ yiri uçmaġ olsun ḥaḳ yanduran …
DK X 4 … ydur mere uşun ḳoca oġlı bu oturan bigler her biri oturduġı yiri ḳılıcı-y-ıla etmegi-y-ile alupdur mere sen baş mı kesdüŋ ḳa …
DK II 113 … mesün dürtişür-iken ala gönderüŋ uvanmasun aġ ṣaḳallu babaŋ yiri uçmaḳ olsun aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun aḫır
DK III 206 aġ ṣaḳallu babaŋ yiri uçmaḳ olsun aġ pürçeklü anaŋ yiri behişt olsun oġul-ıla ḳar …
KB 787 bu oldruġ ne kürsi yiri ol saŋa / bu ma’ni uḳayın ayu bir maŋa
DK VII 41 … ıḳılmasun kölgelüçe ḳaba aġacuŋ kesilmesün aġ ṣaḳallu babaŋ yiri uçmaḳ olsun
Sek (Ib) tŋri yiri titir ol oḳ tŋri yirinten yine nom ögrünçü atlġ burḫan belg …
KB 3803 ḳalı il işiŋe tusulsu tise / tusulġu yiri yoḳ söz aydım kese