İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aç

133
geçiş
49,3
milyonda
2.488.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
8
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tes Yazıtı16.622,5
Sekiz Yükmek2433,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
TT I-X1392,5
Kutadgu Bilig22299,1
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9739,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Tes —
Sek D 0,33
Mait D 0,00
TT D 0,00
KB D 0,71
DLT D 0,00
DK D 0,57
EÇS D 0,84

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimBKTesSekMaitTTKBDLTDKEÇSToplam
aç·1221221797133
āç1········1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: aç) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
koyuna263212,3311,015,10377,4
kurd3715812,029,216,07409,4
karnına122911,2510,043,46148,9
girir99810,327,862,9981,1
görsem51210,1410,052,2362,1
zâc64110,148,542,4460,0
susuz65410,048,142,4456,5
yalınçaḳ459,8910,992,0057,7
gözün5599,747,752,2344,2
girer4299,668,451,9939,5
toḍur329,5111,891,7347,0
sarılır3109,439,571,7334,8
uyuz3139,409,191,7333,0
sunar3149,399,091,7332,5
muhtâc61629,386,552,4242,9
yalıŋ3189,358,721,7330,8
kuduz3199,348,651,7330,5
kapuyu3529,057,191,7224,1
közi3948,766,341,7120,5
koyun75018,505,152,5736,5
sabâh32148,155,151,6815,6
ara32328,075,041,6815,2
kan32687,944,831,6714,3
gibi354.6057,924,275,61142,0
içine66817,924,482,3425,9
muhammedî44367,854,541,9117,6
gice33417,704,481,6512,9
nûş57387,564,102,1119,1
allâh58007,463,992,0918,3
atlar35317,213,841,6110,4
girüp61.3697,033,472,2318,0
askeri82.0496,913,312,5422,4
deyüp61.9716,552,952,1314,1
eğer31.1726,242,701,476,2
halkı31.3356,072,511,435,5
asker41.9056,012,411,626,9
anlar31.3986,002,441,415,3
gün53.3005,581,941,656,1
içün32.0365,501,901,273,5
içre55.3244,911,251,302,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (133) →
EÇS I 39a … cum‘aertesi Ayasofya içindeki kuyunun suyundan ale's-seher aç karnına üç kerre nûş ede be-izn-i Hudâ rehâ bulur.
KB 5165 iliŋde biregü kiçe ḳalsa aç / anı sindin aytur bayat közni aç
EÇS III 32b–33a … Nebî önünde Gürcî Nebî askeri içine "Hû'dır Hû Allah" deyüp aç kurd koyuna girer gibi girüp Gürcî Nebî askeri bazurup aşağ …
EÇS IX Y374a … ki paraya olup çöl ü çölistan ve berr [ü] beyâbândan gelmiş aç susuz ve devesi kalmış huccâc tâze cân bulurlar. Ve eyle bâ …
EÇS VI 98b … nâtımız olmadığından on bir re’s atlarımız ve hüddâmlarımız aç kalup zahîre ve alef peydâ etmek içün beş aded gulâmımla ve …
EÇS V 144a … lâh" deyüp at bırağınca cümlemiz dal-sâtûr-ı Muhammedî olup aç kurd koyuna sunar gibi ve sunar zağar gibi kâfirin ardına d …
EÇS VI 158b … lı Mustafâ Paşa dahi üç bin yiğit ile imdâda gelüp anlar da aç kurd gibi bir tarafa girüp gitdiler.
EÇS X Y206b … ecâl zâr [u] zebûn asker içine bu tâ’ife-i melâ‘înler girüp aç kurd koyuna sunar gibi sunup gece ve gündüz Sa‘îd Arab ve K …
EÇS II 363a–363b … ar Alî Paşa'nın bir habbeye ve bir lipâçe cübbeye muhtâc ve aç u zevi'l-ihtiyâc olan piyâde seyis ve harbende ve akkâm ve …
EÇS V 70b … kanacak bir cây-ı menâs yerleri kalmayup askeri ve kendisi aç bî-çâre Hasan Paşa neylesün? Askere muhtâc âhirü'l-emr hâne …