İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ada

64
geçiş
23,7
milyonda
4.850.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
162
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek112.386,6
Kalyanamkara Papamkara23.159,6
Abhidharma (Shogaito)375,5
Uigurica I-IV3475,3
TT I-X31.177,4
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3915,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,56
KP D 0,00
Abh D 0,49
U D 0,29
TT D 0,29
ShoR D 0,29
EÇS D 0,50

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimSekKPAbhUTTShoREÇSToplam
ada11233333964
a‘dâ······66
âd’a······11
‘adâ······11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ada) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tuda127011,529,823,46141,8
yılanlı3810,4210,951,7340,9
sığ33210,008,951,7331,5
iskelesi41089,577,611,9934,4
ig3839,397,571,7225,7
bölük42648,646,321,9727,2
tuna68267,795,262,3932,2
mezkûr31.8285,703,111,537,7
derler44.1234,972,351,616,6
gibi44.6054,812,191,565,9
cânibi45.6464,521,901,464,7
içinde34.2734,501,891,263,5
kal‘a34.5574,411,791,233,2
câmi‘i34.6374,391,771,223,1
yedi34.8534,321,701,202,9
nehri34.9854,281,671,192,8
olur36.0124,021,391,072,1
ve18147.9191,99-0,64-2,374,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ada” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (64) →
EÇS VIII 350b … istânı yokdur. Lâkin Venedik körfezi deryâsı kenârında Saya Ada iskelesi ve Körfez adası altı sâ‘atlik yer olmak ile cümle …
EÇS V 132a Tohuma bsema ada da ima balığa riba balığı satan
EÇS VII 109a … em cür’et edemez. Hemân bu handakdan su aksa yine Kırım bir ada olur.
TT II Y 36.3.-59–62 ėl -tin ḳan-tın boşuş bar . etüzüŋ tegre ada bar . asıġlıġ bolġunuġ yoluŋ közünmez [.] inçgülüg bolġuluġ …
EÇS VII 78b … -i Tuna cûş-ı hurûşa gelse bu kal‘a altına Tuna gelüp kal‘a ada gibi yerde kalır. Cânib-i erba‘ası bataklık olmak ile gâyet …
EÇS VIII 329b … kmet-i Hudâ sene (---) târîhinde günlerde bir gün ol mezkûr ada münharık olup gece ve gündüz âteş-i Nemrûd içinde kalup dûd …
Sek (Ia) ölüm ulatı ada tuda bolur aġı barım saçılur tökülür
EÇS VIII 250a Ammâ bu kal‘anın beş mîl kara yeli cânibine Andakara ada derler, bir latîf sığınacak sığnaksız yerdir kim a‘lâ demir …
ShoR 3.1.2.R /8–9 … qamaġ darni erkligi teŋri[si] /// turup bir kyesi yme tıdıġ ada qılmayuqın saq[ın///] / / V ikinti iki otuz
EÇS VIII 331b … ukaddemâ amâr imiş. Mora cezîresinin Benefşe kal‘asından bu ada seksen mîldir kim görünür. Andan yine lodos ile elli mîl Mo …