İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

atası

29
geçiş
10,7
milyonda
9.621.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV3475,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig10135,9
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi72,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,29
ShoR D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,44
AH D 0,00
DK D 0,24
EÇS D 0,63

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: atası) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kayın31011,3011,771,7344,0
kalîmûn32510,8310,451,7337,9
anası68010,829,772,4569,9
beyregüŋ33410,6110,001,7335,9
oġul612410,339,142,4564,5
ḳız31788,897,611,7225,8
beg32518,467,121,7223,7
köni34587,666,251,7120,1
ile323.7692,050,550,550,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“atası” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (29) →
EÇS II 289b … ) kurbunda Kâzvin şehrinde rahm-i mâderden müştâk olmuşdur. Atası Şehriyâr idi. İslâm ile müşerref oldukda Ebû İshâk'ın vâlid …
EÇS VIII 352b … tarafındaki yüksek Delvine dağından mezkûr Venedik Körfezi atası re’ânâ görünür.
U II, T. II Y. 52,2 - 8–13 … kim bolġai birök . . . muz-ta ö . . . ip turdaçı . . birök atası kilimbi . . . . . . . . . yekke yaḳın kelser . . ol oġurda …
ShoR 6.2.2.3 … / 3) /// [er]ser 彼子若母正 ol 4) oġul-qa qayu anası köni erip : atası [köni ermez]
EÇS X Y3b Andan yerine oğlu Natrâş melik oldu. Bu dahi atası gibi üstâd-ı kâmil, sâhir-i kâyil idi. Vilâyet-i Elvâhât'da …
KB 1556 çıḳardı atası bitigin oġul / iligke ötündi kör aḳru amul
KB 1950 atası beg erse oġul toġdı beg / oġul toġsa beg hem ataları teg
KB 3388 oġul ḳız atasın suyurkaġu ol / oġul ḳız atası yimi aġu ol
DK III 194 … lı gözine siliçek allah ta'ālanuŋ ḳudreti-y-ile gözi açıldı atası anası küvlediler beyregüŋ ayaġına düşdiler aydur oġul dünlü …
EÇS IV 354a Tâ Mâlik ibni'n-Nazr'a varınca on iki aded atası Âl-i Hâşimî'dir. Yigirmi sekizinci atada Hazret-i İsmâ‘îl'e …