İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

azl*

22 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
155
geçiş
57,4
milyonda
22
biçim
8
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Abhidharma (Shogaito)250,3
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig568,0
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi14057,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,29
Abh D 0,33
U D 0,00
ShoR D 0,00
KB D 0,46
AH D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,72

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: azl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ebed163311,4510,044,00200,4
nasb1610111,008,433,99157,9
nefyi113210,919,553,31128,0
nasbları8810,6511,092,83123,0
beled1111310,397,733,3097,1
kabûl1738110,026,604,08122,9
nasbı5149,929,602,2358,6
etmezler7949,857,342,6357,9
sebebi154669,636,133,8298,6
nefy4529,317,391,9933,3
azın3129,209,091,7332,6
sûi3468,937,151,7224,0
sadrı3688,786,591,7121,6
sümme3708,776,541,7121,4
anatolu41578,715,791,9624,4
paşa’nın117468,645,003,2155,2
efendimizin31658,265,311,6916,3
geray54008,214,772,1523,5
haberi31978,135,051,6815,2
beğleri32238,024,871,6714,5
olundu88767,994,312,6932,7
melek91.0227,974,262,8436,2
efendi121.7107,723,933,2443,2
olunup101.7537,423,632,9132,1
üküş34227,413,951,6210,8
yerine34357,383,911,6210,7
hân’ın46537,343,741,8513,4
osmân71.2857,323,572,4221,9
ahmed122.4917,223,393,1334,8
âli92.5876,752,922,6020,9
derbeyânı37806,723,071,537,5
sene206.2406,682,803,8343,7
oldu103.3616,542,692,6720,5
tarafından39006,542,861,496,7
eyâleti39456,482,791,486,5
ba‘dehu62.1636,412,592,0411,6
selîm31.1226,272,541,435,6
iken41.8156,062,261,586,2
mehemmed63.0455,942,101,888,3
sonra31.6185,792,011,303,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (155) →
EÇS I 74b … zâde Efendi İslâmbol'dan mütekâ‘id iken sadr-ı Anatolu olup azl olundu sene 1041.
EÇS X Y434b Menzil-i cebel-i Azlûn
EÇS I 74a Sümme azl ve Çeşmî Efendi sâlisen İslâmbol olup yine ma‘zûl olunca ye …
EÇS X Y249a–Y249b … vlet-i dünyâyı çok görüp let urdu. Âhir çelebi Cânpûlâdzâde azlinde mâlın da‘vâ edüp bir hayli şey alup mâbeynleri sulh olundu. …
EÇS IX Y296a … Medîne'ye gelüp Hazret-i Osmân'a tazallüm edüp Mu‘âviye'nin azlin istediler. Ricâları kabûl olmayup gulû-yi âm etdiler. Def‘- …
EÇS I 47b … iken taşra çıkup Şehzâde Mustafâ katlinde meyl-i töhmet ile azl olunup Hersek sancağında mütekâ‘id oldu. Erbâb-ı ma‘ârifden …
EÇS X Y25a–Y25b … lerinde kâmil iki yüz ocak Y 25b beğleri vardır. Bunların azl [ü] nasbları vâli-i vilâyet elindedir. Meselâ livâ-i ⟦P 166 …
EÇS X Y176b Ammâ paşanın hîn-i azlinde şâtırbaşı ve aşçıbaşıdan dermân olmaz, deyü havflerinden pe …
EÇS I 48b Hasan Çelebi: Defterdârlıkdan azl olunup çâşnigîrbaşılık verildi.
EÇS VI 136a … r nefer ağaları katl edüp niçesini nefy-i beled ve niçesini azl-i ebed edüp merd-i tîmâr ederler.