İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

it

38
geçiş
14,1
milyonda
7.706.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)125,2
Uigurica I-IV1158,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig21285,5
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi93,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,00
U D 0,00
KuT D 0,33
KB D 0,73
AH D 0,33
DK D 0,33
EÇS D 0,58

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimBKŞUAbhUKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
it··11221·22938
ıt11···82···12

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: it) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
özüŋke33610,389,531,7333,9
işke31209,287,791,7226,5
iş65868,306,512,4242,4
ve6147.9190,41-1,47-4,359,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (38) →
EÇS VI 144b Ve Taşlıca'nın taş döğen it cânlı atları ve Hersek bârgîr pirapçeleri ve komor bârgîrle …
KB 5703 bu kün it usanma bu tapġun işig / bu kün itse itlür yarınḳı itig
EÇS III 99b–100a … ey gök bahtlı, biz seninle şehîdlik isteyelim. Bre kalk hey it" deyüp refîkı dahi hâbden bîdâr olup eydir: "Hayr ola Velî! …
KB 914 bu eḍgü tilegli negü tir eşit / ḳamuġ eḍgülük ḳıl özüŋḳe iş it
DK XI 37 … um yoḫ kendü aṣlum ṣımaġum yoḫ didi bir daḫı ṣoylamış aydur it kibi güv güv iden çirkin() ḫuṣlı küçüçük ṭoŋuz şölenlü bir
KB 5849 … m sen ḳulaḳım sen körgil eşit / ne teŋsiz körünse körü ıḍma it
EÇS IX Y38b … ebidir. Ammâ şeb [u] rûz halkı mezemmet [ü] kadh edüp kuduz it gibi dalamadadır. Ammâ her hicvi Sihâm-ı Kazâ-i Nef‘î'ye mâ …
KB 165 … ilin emgemiş er negü tir eşit / bu söz işke tutġıl özüŋe iş it
KB 3502 kişidin ḳaçar sen ne ḳıldı kişi / kişike ḳatıl it kişiler işi
KB 4062 eşitmiş sözüg sen eşitmedük it / közüŋ körmişin sen körünmedük it