İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kan

268
geçiş
99,3
milyonda
1.204.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
406
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig21.542,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)19877,4
Manichaica I-III2971,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi24399,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,33
Mait D 0,71
Man D 0,00
ShoR D 0,00
KB D 0,00
EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOTŞUSüIBSekKPMaitManUTTShoRTövbeKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
kan····2··192··1··1···243268
ḳan1131··71·31321812108·143
kân··················1717
ḳaŋ1····242···11······11
kaŋ·······2·3·······1·6

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kan) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 20 geçiş  ↔  KB 9 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳan, kan

KP 7 geçiş  ↔  KB 9 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳan, kan

Mait 20 geçiş  ↔  KP 7 geçiş

benzerlik 0,02

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳan, kan

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ėlig155810,568,353,86148,0
şanki8209,838,982,8287,3
cerbân789,7010,102,6493,9
eli132469,696,063,5584,3
nâhak7299,598,252,6467,9
akar8879,536,852,8060,9
cercîs6109,479,562,4572,2
kılıcı6639,216,912,4346,1
çaḳravart5109,209,302,2357,5
uryân92689,105,402,9350,1
kızıl92809,075,342,9349,4
kılıçları5399,067,332,2241,6
sînesi4128,878,712,0041,8
kolları4288,797,491,9934,2
revân104858,774,703,0446,1
elleri51148,745,792,2030,5
kandiye62278,635,062,3830,6
kırmızı95468,504,372,8637,6
irin348,509,881,7338,3
bulaşmış378,489,081,7333,3
hüseyin139258,484,143,4050,4
akıtmak3118,468,421,7330,0
uyuz3138,458,181,7328,8
kuduz3198,427,631,7226,3
kanlı41328,365,251,9521,5
kanda3348,356,801,7222,6
burnundan3548,256,131,7119,7
cereyân141.3568,143,703,4546,2
akup31078,035,141,6815,6
eksik31138,015,061,6815,3
kolu31148,015,051,6815,3
aç31337,944,831,6714,4
dedikleri31497,884,661,6613,7
karındaşı32087,694,181,6411,8
yėme32097,694,181,6411,7
mi32397,603,981,6211,0
dek44887,443,371,8111,5
yâhûd33537,313,421,578,8
gitdi33577,303,401,578,7
ederdi34907,022,951,517,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“kan” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (268) →
EÇS X Y409b "Kan Cercîs buyururlar kim bunlar niçün böyle akdır? Yoksa yüzle …
EÇS II 266a–267a … vânı kalmayup Saltık Sultân'ı koyverir. Sultan-ı merkûm eli kan, kılıcı kan, sînesi uryân, dilinde Hazret-i Kur’ân tilâvet …
EÇS IX Y97b … nde bir sed üzre medfûndur. Hâlâ ol zamândan berü bu çamdan kan cereyân etmededir. Anıniçün Kanlı çam derler. Yol üzre ziyâ …
EÇS IV 323b Evsâf-ı şehr-i hâsıl-ı Hindîvân, ya‘nî medîne-i Cerbân Kan
EÇS V 75b … Eli kanlı idi. Ben dahi elim yüzüme sürdüm. Sağ elime sehel kan bulaşdı. Havfimden uyandım. Hayr ola cânım Paşacığım. İşte …
EÇS V 73b–74a … iklerin mukarrer bildiler, ammâ Murtazâ Paşa'nın yüreğinden kan gidüp kendü sarâyına gitdi. Âkıbetü'l-emr,
EÇS X Y271a–Y271b … ayızdan kesilirler. Tâ ki mevlûd günleri olunca bi-emrillâh kan dinüp âb-ı rakîk cârî olur. Ba‘de'l-mevlûd ol âb-ı latîf üz …
EÇS V 80a … söylede perrân-ı kelle etdirüp niçe kerre pâdişâhın üzerine kan sıçrayup hûnkârlığı icrâ ederdi. Serâperde-i Süleymânî önü …
EÇS I 212a … esinden çıkup bî-hûş sehel yatup kalkdıkda yine parmağından kan alâ-mele’i'n-nâs cereyân etmededir. Andan "Şimdi bir vâkı‘a …
EÇS IV 234b … ânlıkdır. Ammâ niçe kerre bu top içün ceng-i azîm olup niçe kan olmuşdur. Âhir-ı kâr kavil ile oynarlar. Meselâ beş kerre y …