İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kuş

232
geçiş
86,0
milyonda
1.400.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
123
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig107.710,1
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
TT I-X1392,5
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı6185,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi21286,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,67
Mait D 0,00
TT D 0,00
KB D 0,00
DK D 0,63
EÇS D 0,88

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimIBSekKPMaitAbhTTKBDLTAHDKEÇSToplam
kuş10··2·11··6212232
ḳuş·11121226110·45
kûş··········11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kuş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

IB 10 geçiş  ↔  DLT 6 geçiş

benzerlik 0,08

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳuş, kuş

IB 10 geçiş  ↔  KB 23 geçiş

benzerlik 0,19

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳuş, kuş

KB 23 geçiş  ↔  DLT 6 geçiş

benzerlik 0,20

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳuş, kuş

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gözü2717111,107,845,17244,6
südü207211,078,664,46206,5
kondurmaz161611,0510,514,00233,2
uçmaz91010,2510,353,00124,6
uçurmaz91010,2510,353,00124,6
hurde102559,395,833,1161,7
bulunsa5239,338,302,2348,8
uçar5299,297,972,2346,2
tasvîri6829,296,732,4344,6
uçup5529,177,132,2240,0
uçurmazlar459,1110,182,0053,3
togan469,119,922,0050,6
uçmak469,119,922,0050,6
uçarak4129,078,922,0043,0
kemiği4189,038,341,9939,2
turşusu4239,017,981,9937,0
timsâhın4338,957,461,9933,9
av4348,947,421,9933,7
yumurta4638,806,531,9828,6
uçmazdı338,7110,511,7343,7
uçamaz348,7010,091,7339,2
kemiğinden358,709,771,7337,0
kondurmayup368,699,511,7335,4
kondurmazlar368,699,511,7335,4
kuşu4888,686,051,9725,8
talım398,678,921,7332,2
timsâh4918,666,001,9725,6
turdı3318,557,141,7224,0
açup52578,394,822,1623,9
kayalardır3918,255,581,7017,4
başlı31028,205,421,6916,8
değil64418,194,312,3324,5
döğüp31128,165,281,6916,2
mâbeynlerinde31218,125,171,6815,8
ihtimâli31408,054,961,6814,9
taşı42837,994,361,9016,6
arslan43087,924,241,8916,0
liman33067,513,831,6110,4
gibi264.6057,463,044,4864,2
sayd33517,403,641,599,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“kuş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (232) →
EÇS VIII 241a El-hâsıl kuş südü ve arslan südüyle ziyâfet-i azîmler edüp gece mihmân o …
EÇS I 200a … rka küşâde Kuyumcularkapusu üzre kanatların açmış bir mehîb kuş sûreti vardır. Bu kuş sûretin bu kapu üzre tasvîr etmeden r …
EÇS V 1b Menzil-i (---) Tilli Kuş: Sebeb-i tesmiyesi (---) (---) (---) (---). Bu dahi şatt il …
EÇS V 42b … askeri kemîngâhlarda pinhân olup imdâd ve zahîre değil bir kuş uçurmazlardı ve gelen kâfirleri giriftâr-ı bend-i hicrân ed …
EÇS VIII 281a … serâmed şâhâne topları var kim deryâda ve Arhoz bâğlarında kuş kondurma[z]. Bunun emsâli Moton kal‘asındaki kastel dahi ac …
EÇS IX Y9b–Y10a … ndan zarar isâbet etmezdir. İç kal‘anın topları Hızırlık'da kuş kondurmaz. Mâbeyinleri top menzilinden ziyâde Y 10a mesâf …
DK VI 64 … ḳarınçuġı aç olsa ḳalkup uçan cümle ḳuşlar sulṭanı çal-ḳara kuş ḳanadı-y-ıla ṣaḳṣaġana kendüzin şaḳıdur-mı alp yigitler
EÇS IV 281a–281b … gelenlere ol kadar i‘zâz u ikrâm ederler kim ni‘metlerinde kuş südü ve kutr-ı nebât bulunur. Ve dîbâ vü şîb ü zerbâf câme- …
EÇS VII 37a–37b … lmayasız, işâretin etmişdir, ammâ hakkâ ki üstâd-ı kâmil bu kuş tasvîri kalemin mermerde kazmışdır.
EÇS X Y370b … girmi iki arşın taşup cümle re‘âyâ vü berâyâ bay olur. Eğer kuş altı bulunsa Nîl yigirmi altı zirâ‘ gelüp eyle ganîmet olur …