İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tur

80
geçiş
29,6
milyonda
3.942.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
319
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig64870,0
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi62,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

TT D 0,00
ShoR D 0,00
KuT D 0,24
KB D 0,79
DLT D 0,00
AH D 0,33
EÇS D 0,56

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTTShoRKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
tur2146412·680
tûr·······2222
ṭur······4·4
tür·······22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tur) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yıraḳ176811,8810,044,12207,8
oḍuġ94411,229,753,00105,8
teze61111,0811,172,4585,1
baḳa86110,869,112,8286,3
uwutsuz41210,4810,462,0051,5
ta814610,187,852,8271,7
ḳorḳu3810,1310,631,7339,5
unıtma44210,078,652,0040,4
saḳın3339,768,581,7330,0
ḳılu3359,748,501,7329,6
özüŋni3399,698,341,7329,0
körü51419,537,222,2240,4
yorı3589,487,771,7226,5
bol31099,026,861,7222,7
köni64588,515,792,4136,5
eḍgü56877,744,942,1624,6
kişi49926,934,091,8815,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tur” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (80) →
KB 1639 bu eḍgü ḳılu tur ay eḍgü kişi / ḳarımaz bolur eḍgü meŋü yaşı
KB 4338 bularnı ḳatıġ sew köŋülde berü / neŋin eḍgülük ḳıl baḳa tur körü
KB 5717 tiriglik küsüş tut iwe ḳıl tapuġ / ölüm tutmaz erken baḳa tur oḍuġ
KB 6629 ınançsız ajun ḳılḳı irsel yayıġ / uḳuşluġ özindin yıraḳ tur yıra
KB 1596 kişilikni ḳoḍma ay aslı kişi / kişilik ḳılu tur kişike tuşı
KB 800 munu men me körgil könilik törü / törü ḳılḳları bu baḳa tur körü
TT II Y 36. 4.-221–224 … ilek bulġuluḳı sarp . köŋül-üŋ yıġ inç tur . etüzüŋ bil şük tur . birök bu uluġ münükmek atlġ kelser . sawın inçe tėr .
KB 5302 çıġay tul yetimig baḳa tur körü / bularıġ küḍezse bolur çın törü
KB 4185 … ġ ḳılsa bir neŋ yazuḳ ḳılsa ur / yawa ıḍma boşlaġ işin aytu tur
KB 1462 özüŋni yaŋılma ay ilig baḳın / tüpüŋni unıtma öyü tur saḳın