İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tut

240
geçiş
88,9
milyonda
1.353.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
222
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X2784,9
Kutadgu Bilig1972.677,9
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık51.812,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3213,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
U D 0,00
TT D 0,33
KB D 0,80
DLT D 0,00
AH D 0,55
EÇS D 0,61

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUTTKBDLTAHDKEÇSToplam
tut12219715·32240
tût·······1616
tüt·······22
ṭut······1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tut) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KB 197 geçiş  ↔  AH 5 geçiş

benzerlik 0,14

Karşılaştırılan yazılışlar: tut

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
til2012810,807,784,45179,3
köŋül3243410,606,705,60236,5
köni2945810,416,485,32205,3
aġır1513910,347,243,85122,6
adaş105810,107,923,1591,8
özüŋke93610,068,462,9990,1
sözüŋ10969,937,193,1481,0
tilese132129,886,433,5691,1
kiçig101159,856,933,1477,2
yaḳın111739,776,483,2877,8
ḳılınç101379,766,683,1373,6
açuḳ6239,558,522,4460,6
uluġ143989,495,633,6782,4
yorıḳ6529,407,342,4349,9
yıraḳ6689,326,952,4346,5
arıġ81839,285,942,7850,5
ağaçları71319,276,232,6147,0
anuḳ5329,237,782,2344,8
eḍgü176879,235,124,0088,2
bek5349,227,692,2344,1
ḳadaş6919,216,532,4242,9
küḍezgil5449,177,322,2241,4
bol61099,146,272,4240,7
kişig61109,136,262,4240,6
ḳıl71929,055,682,5941,7
kötür489,059,462,0046,9
ḳılınçıŋ489,059,462,0046,9
ḳısa499,049,292,0045,6
ıḍma4159,018,551,9940,6
aḍra4188,998,291,9938,9
könilik51088,886,022,2032,1
tilin51268,815,802,2030,6
içgü4648,756,461,9828,2
ḳatıġ4818,676,121,9726,2
yaruḳ4868,656,031,9725,8
yüzüŋni358,659,721,7336,8
yıġa378,649,231,7333,9
yarlıġın388,639,041,7332,9
ıḍ398,628,871,7332,0
sözin4938,625,921,9725,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tut” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (240) →
KB 4085 ay begler aġırlap beḍük bolmış er / basınma begiŋni beḍük tut aġır
KB 4744 törümişke ḳorḳma tileme tilek / törütgenke ḳorḳġıl anı tut yölek
KB 5223 boḍunda talu sen talu tut ḳılıḳ / köŋül til köni tut köni tut yorıḳ
KB 3355 negü bar kişiler ara ay külüg / asıġ tut ya ḳor yas saŋa belgülüg
KB 4179 uluġlar sözin tut yumuş ḳıl yügür / uluġ sözi tutsa tilekke tegir
KB 4645 ayaḳ tirki ew barḳ arıġ tut töşek / töşegil aş içgü yime keḍer kerek
KB 4532 uluġ bolduŋ erse kiçig tut köŋül / uluġḳa kiçiglik yaraşur oġul
KB 4056 elig ḳawşuru tut aḍaḳıŋ tüze / bu oŋ elgiŋ urġıl sol elġiŋ üze
AH 265–268 yana bir kereklig sözüm bar saŋa ayayın men anı ḳulaḳ tut manŋa ol ol kim tėkėbbürni yirdin salıp tėvazu‘nı berk tut …
KB 4536 ewiŋ barḳıŋ keçi arıġ tut silig / saŋa kelge devlet aḳı kiŋ elig