İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

un

96
geçiş
35,6
milyonda
3.363.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
8
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı21.682,1
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Uigurica I-IV1158,4
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)24.739,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8534,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Mait D 0,33
U D 0,00
Sukh —
ShoR D 0,00
KB D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimŞUKİPSekMaitAbhUTTSukhShoRKuTKBDLTDKEÇSToplam
un2··2·1·21·1·28596
ün·16492·11451·741
uŋ······1·······1
üŋ········1·····1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: un) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
değirmenleri149411,249,033,73149,8
öğüdür71111,0711,132,6499,9
kappânı4510,3411,462,0060,3
elenir339,9611,781,7349,0
değirmeni4609,717,871,9936,0
buğday92579,716,942,9869,2
çuval3249,688,781,7330,9
çorbası3309,618,461,7329,5
dakîki3319,608,411,7329,3
ekmek41888,856,221,9726,7
rakîk31208,836,461,7121,0
arabalar32398,205,461,6916,9
hâs55308,035,052,1725,4
çeküp45587,654,651,9218,2
gemiler34077,614,691,6713,8
el34547,484,541,6613,2
beyâz61.5346,913,782,2720,4
hem39056,623,541,589,3
sâ’ir31.0296,453,361,568,6
su31.3676,072,951,517,0
gûne41.8816,052,901,739,2
at31.8915,632,481,425,4
var117.6465,542,342,6618,1
gibi64.6055,392,191,918,9
üzre1111.8894,911,702,3010,8
âdem33.7174,691,501,122,4
ederler34.5654,401,210,981,6
vardır58.5684,241,041,152,1
niçe47.0564,200,991,001,5
içre35.3244,180,990,861,1
aded59.0464,160,961,081,8
olur36.0124,010,810,740,8
edüp1123.9573,910,691,262,2
üç37.1633,760,560,550,4
yüz512.2723,730,520,670,6
ve59147.9193,710,492,206,4
dahi413.1863,300,090,120,0
bin312.2672,99-0,22-0,280,1
cümle521.1972,94-0,27-0,460,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (96) →
EÇS III 37b–38a … inden çıkmışdır. Ammâ bu kal‘ada sâ‘at gibi kurulu bir gûne un değirmeni vardır, diller ile ta‘bîr olunmaz san‘at-ı acîbdi …
KB 757 bu ni‘met iḍisi un ıtur özin / munıŋ şükri ḳılsa ewürmez yüzin
EÇS V 150a un çikinno tidonero
Sukh II S-33–38 … siz:ksiz kürtgünç köŋülin burḫan ḳutıŋa köŋül turġu-–rup uz:un turḳaru öyü saḳınur
EÇS VII 63b … mâ elbette her kral manastırlarının imâretlerinde buğday ve un çorbası pişüp kenîselerde sâkin olan bıtrîk ve kıssîslere v …
EÇS VI 131b Ve Komaran kapusunun iç yüzünde bir mudhik ibret-nümâ un değirmeni vardır, aslâ ve kat‘â ne at ve ne sığır çevirir. …
Mait … rup adru[ḳ] . . . . . . tŋridem aş a[şayu]rlar . . . . . . -un küseyürler . .
EÇS VII 57b Nev‘-i dîğer: Bu gûne bir sandûkacık içre yine demirden un değirmenleri yaparlar, âdem çevirmeden çarhlar çevirir. Hem …
ShoR 7.2 /236 öz uvut ıyat köŋülüg uz [un] tin [ḳılıp ::
EÇS VIII 228b … musanna‘ Freng-pesend çarhları var kim bir vilâyetde böyle un değirmenleri yokdur. Bir tıfl-ı mürekkeb ma‘sûm çarhlarına …