İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

erksin- fiil

16 geçiş 8 biçim 4 eser AbhMaitShoRMan Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Egemen olmak, sahiplenmek, üzerinde tasarruf etmek: “ḳuvraġlıg evlerig yalıŋuz aŋantımız erksintimiz” topluluğun evlerini tek başımıza sahiplendik; “idişin tavarın yalıŋuz erksinip” kaplarını, mallarını tek başına sahiplenip; “elantük erksintük uġurınta” hükümdar olup egemenlik kurduğu zamanda; “iki törlüg yollar üze erksinü tükeḍip” iki türlü yol üzerinde tam egemenlik kurup. Tanıklar: Mait2ManShoR
  2. (Abhidharma çevirisinde) “erksinme tıldaġ”, “erksinme basudçı” etken neden, egemen koşul: “erksinme atlġ basudçı egsük bolmaḳ üze” egemen koşul denen yardımcı eksik olunca. Tanıklar: Abh3

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): erksin- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (8):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 7.2 /360 ///] köŋül-lerin teginmek êyin erksintürmiş üçün ::
Sho.Rosia 8.3 /125 ḳaçan {艹+廾} -lar bo 二 törlüg 見 yol-lar üz-e erksinü tükeḍip.
Sho.Rosia 8.3 /209–211 … ḳa aġtınġu-luḳ kez-igi kelip atarḍmaḳ-larıġ 惑 -larıġ 断 turup iş küdök üz-e erksiŋü-ke tayaḳ boldaçı atlġ çınkértü töz-üg tanuḳlap ::
Sho.Rosia 8.3 /222–224 kim ol ḳop ḳamaġ iş küdök-ler üz-e erksiŋü-ke tayaḳ boldaçı atlġ kértü töz birle birikmiş yaroḳ yaşuḳ 心 -leri üz-e onunç …

Aynı gövdeden maddeler

“erksin” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).