Man sözlüğü · madde
aġ- fiil
Tanım
- Yükselmek, yukarı çıkmak: “küniŋe beḍüyür, yoḳaru aġar” (ay) günden güne büyür, yukarı yükselir; “tamudan yoḳaru agdukta” cehennemden yukarı çıktığında; “mihrabḳa aġdılar” mihraba tırmandılar; “aġsunlar kök ḳapuġlarıŋa” göğün kapılarına çıksınlar. Tanıklar: ManKuTKB
- Mecazen yükselmek, itibarı artmak: “neçe aġsa tüşte, aġar ḳut ḳıwı” rüyada ne kadar yükselirse devleti, mutluluğu o kadar yükselir. Tanıklar: KB
- “yüzi aġ-” yüzünün rengi değişmek (?): “ölüm körüp yüzi aġdı” ölümü görünce yüzü değişti.
“aġır” (ağır) ve Mait’teki “aġar” (saygı) biçimleri ayrı maddelerdedir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġdı 8 (DLT, KB) · agdı 1 (BK)
- agmak 1 (Man) · aġmaḳ 1 (TT)
Çekimli biçimler (20):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →Man Manichaica I-III
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-13–18 | yme hroştag p(a)dwahtag t(e)ŋri hormuzta t(e)ŋriden t(a)mudan yokaru | agdukta | ol ödün wadjiwantag t(e)ŋri ög t(e)ŋri t(e)rkleyü keltiler |
| T II D 176-112 | … (a)n t(e)ŋri inçip bu bilige bilig kim k(e)ndü ol [k(e)]nigroş(a)n t(e)ŋri | agd[uk | y]aŋı petkaçi teŋlep ol tıntura t(e)ŋri yrl t(e)ŋri y(a)ruk t(e)ŋri suv t( … |
| T II D 171-244–247 | maŋa | agduk | karı petkaçi m(a)r işuy(a)zd m(a)histak üze kim yme ulug amranmakın agır k … |
| T II D 173b2-414–417 | nomug t(a)plaglı kişiler yme özüt anh(a)rw(a)z(a)ngaru | agmak | t(e)g(i)lmek yme ad(ı)n özke t(e)gşil-meki agmakı [en]meki bir teg ermez |
| T II D 173b2-414–417 | … özüt anh(a)rw(a)z(a)ngaru agmak t(e)g(i)lmek yme ad(ı)n özke t(e)gşil-meki | agmakı | [en]meki bir teg ermez |