İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

dıntar isim

46 geçiş 12 biçim 6 eser MaitManHuastIBUShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Rahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep “toyın dıntar”: “toyın dıntar bolsar baçag olursar” rahip olup oruç tutsa; “taḳı edgü toyın dıntar bolmışıŋızlar yėgde yėg boltı” iyi rahipler olmanız en iyisi oldu; “boşġutsuz arhant dıntar” öğrenecek bir şeyi kalmamış arhat rahip; “awdin barḳtın ünmiş dintarlar bilge bramanlar” evden barktan çıkmış rahipler, bilge Brahmanlar; “ters nomlug dıntarlarag” sapkın öğretili rahipleri. Tanıklar: Mait6
  2. (Maniheist metinlerde) seçkin, dinî yaşamı üstlenen mümin (electus): “t(e)ŋrike nomḳa arıġ dintarlarḳa suyumuznı yazuḳumuznı boşuyu ḳolmaḳ kergek erti” tanrıya, dine, arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu; “dintar kişike sevük köŋül yaraşur” seçkin kişiye sevecen gönül yakışır. Tanıklar: Man

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

dintar yazımı da bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): dıntar — yalın hâliyle 23 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • dintarlarḳa 2 (U, Mait) · dintarlarka 1 (Man)

Çekimli biçimler (11):

Man Manichaica I-III

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 171-151–155 d[in]tarag nigoşakag bilge biligin ig(i)dür … … … … neteg yme köz ad[akka] s(e)vüg ne …
T II D 171-156–159 ançurayu yme muŋar meŋzeti yme dintar kişike s(e)vük köŋül y(a)raşur
T II D 171-242–243 tüzü üdrülmiş arıg dintarlarka yme yėgedmek utmak bolzun
T II D 173b2-401–408 ol eşmer yek sanlag agıg bar(ı)mag ataŋ anıg muŋlug dintarka buşi bėreŋ açın(ı)ŋ agrın(ı)ŋ yme tolturuŋ ol m(e)ŋülüg bar(ı)mlık agılıkı …
T II D 173a2-456 … i)m(i)z büg[ü han ] [ku]tıŋa t(e)ŋri mojak … ulatı k(a)m(a)g ėki [ançman ] dintarlar t(e)ŋriken kunçuy [te]rken tegitler elçi bilgeler … … … t(e)ŋrikenim bökün …