Huast sözlüğü · madde
bėş sayı
Tanım
- Beş: “bėş pançaḳi toyınlar” (Buda’nın) ilk beş rahibi; “bėş ajun” beş varoluş yolu; “ḫormuzta teŋri bėş teŋri birle” Ormuzd tanrı beş tanrı (ışık öğesi) ile; “bir yılḳa beş yolı süŋüşdimiz” bir yılda beş kez savaştık; “ainıŋ bės ygrmisinte” ayın on beşinde; “bės uluġ mudurlar” beş büyük mudra; “béşegü” beşi birden. Tanıklar: BKMaitU3ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bėş — yalın hâliyle 3.687 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beş 3.456 (EÇS, Abh, BK, KT) · bėş 202 (Abh, Mait, Huast, Man) · béş 25 (ShoR) · bêş 4 (ShoR)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Huast Huastuanift
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 IV.-1–3 | ḫormuzta-h t(e)ŋri-i | bėş | t(e)ŋri-i birle ḳam(a)ġ t(e)ŋriler süzinlüg(ü)n yekke söŋüşkeli k[e]lti-i- … |
| T. II D. 178 IV.-4 | anıġ ḳılınçl(ı)ġ şmnuluġun | bėş | türlüg yeklerlügün söŋüşdi |
| T. II D. 178 IV.-7–9 | ḫormuzta t(e)ŋri-i-h oġlan[ı-ı] | bėş | t(e)ŋri-i bizniŋ üzüt(ü)müz suin y[ek]lügün söŋüşüp bal(ı?)ġ başl(ı?)ġ bol … |
| T. II D. 178 III.-2–11 | … g[üli] t(e)ŋri-i yėringerü-ü barsar öŋü[-ü] ḳapıġı-ı kün ai-i t(e)ŋri-i ol | bėş | t(e)ŋrig boşuġalı yaruḳuġ ḳaraġ atırġalı-ı tegde tolı-ı tegzinü-ür |
| T. II Y. 60 a.-15–20 | … e)ŋri tamġası . . ėkinti kirtkü-[nmek kün ai t(e)ŋri tamġası üç]ün ḳorḳmaḳ | bėş | t(e)ŋri tamġası [törtünç bilge bilig burḫanlar] tamġası . . t(e)ŋrim bilig … |
| T. II Y. 60 b.-37 | yme | bėş | t(e)ŋri [yaruḳın ḳuvra]tıġlı b(e)riştiler .. |
| T. II Y. 60 b.-38–40 | ḫroştag p(a)dwaḫt(a)g t(e)ŋri] .. [t(e)ŋrigerü] bardaçı boşuntaçı | bėş | t(e)ŋri y(a)ruḳın biziŋerü [kelürdi erser] .. biz adruḳ adruḳ ėtip y(a)rat … |
| T. II Y. 60 b.-41–46 | … rıġ nomḳa tüketi bėrü [umadı]m(ı)z [ers]er [t(e)ŋri]gerü bardaçı boşuntaçı | bėş | t(e)ŋri y(a)ruḳın evke barḳḳa [bad(ı)m(ı)z ers]er anıġ ḳılınçl(ı)ġ [kişike … |
| T. II D. 178 V.-7–8 | bėş | y(i)g(i)rminç kü[n sayu] neçe y(a)vlaḳ saḳınç s[aḳınur biz] . | |
| T. II D. 178 VI.-2–6 | yme künke-h [aşad]uḳumuz | bėş | t(e)ŋri-i y(a)ruḳı-ı [k(e)ntü-ü] özümüz üzütümüz totunç-suz ovutsuz soḳ ye … |
| T. II D. 178 VI.-10–12 | bėş | y(i)g[(i)rminç bö]lüg ḫuastuanift …………………………. Rückseite. / t(e)ŋrim egsü … | |
| T. II D. 178 VI.-8–11 | bėş | t(e)ŋri-i y(a)r[u]ḳ[ı ḳa]-h ḳuruġ öl yėrke . bėş t[ü]rlüg tınl(ı)ġḳa tural … | |
| T. II D. 178 VI.-8–11 | bėş t(e)ŋri-i y(a)r[u]ḳ[ı ḳa]-h ḳuruġ öl yėrke . | bėş | t[ü]rlüg tınl(ı)ġḳa turalıġḳa. b[ė]ş t[ü]rlüg ootḳa ıġaçḳa . y[me egsük]lü … |
| T. II D. 178 VI.-8–11 | … ri-i y(a)r[u]ḳ[ı ḳa]-h ḳuruġ öl yėrke . bėş t[ü]rlüg tınl(ı)ġḳa turalıġḳa. | b[ė]ş | t[ü]rlüg ootḳa ıġaçḳa . y[me egsük]lüg [y]azuḳluġ biz . |
Aynı gövdeden maddeler
“beş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).