İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

dyan isim

95 geçiş 20 biçim 5 eser AbhShoRMaitSekU Anlam haritasında göster

Tanım

  1. (Sanskritçe dhyāna) meditasyon, derin düşünceye dalma; zihnin toplanmış hâli; çoğu kez “dyan saḳınç”: “buşı paramid çḫşapt paramid dyan paramid” sadaka, ahlak ve meditasyon erdemleri; “öçmek dyan samarda ulatı dyan saḳınçlar üze erk tarta umaz” sönme meditasyonu ve benzeri meditasyonlar üzerinde egemenlik kuramaz; “dyan saḳınçka olursar” meditasyona otursa; “samadi dyanları üze saġınu yükünüp” samādhi meditasyonlarıyla düşünüp eğilerek. Tanıklar: Mait3AbhU
  2. Meditasyon basamağı, meditasyonla ulaşılan hâl: “tört dyanlar” dört meditasyon basamağı; “netegin kirür öçmek diyanḳa” sönme meditasyonuna nasıl girer; “vaçrapam dyanḳadegi” elmas benzeri meditasyona dek. Tanıklar: AbhShoR

ShoR’daki diyan yazımı da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): dyan — yalın hâliyle 37 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • dyanḳa 3 (Abh, Mait) · dyanqa 1 (ShoR)
  • diyanḳa 2 (ShoR) · diy’anḳa 1 (ShoR)

Çekimli biçimler (19):

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-74–81 … tsük-lerig tütüsüp oŋ tizin çökitip .. alḳu ançulayu kelmis-ler-niŋ samadi dyan-ları üze saġınu yükünüp anta basa darnı-nı[!] sekiz yüz ḫata oġıḳuluġ ol ..

Aynı gövdeden maddeler

“dyan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).