İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

ḫata isim

15 geçiş 5 biçim 4 eser UKuTKBAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Hata, yanlışlık, suç: “kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan” bir müminin bir mümini öldürmesi olmaz, ancak yanlışlıkla (olursa); “kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı” kim bir yanlış ya da günah işlerse; “ilig me keçürsün ḫata bolmışın” hükümdar da yanlış olanı bağışlasın; “köŋül bamaḳıŋ bil ḫata‘lar başı” (dünyaya) gönül bağlamanı yanlışların başı bil. Tanıklar: KuT2KBAH
  2. (U II’de ḳata yazımıyla) kez, defa: “bu darnını bir ḫata esidser” bu daraniyi bir kez işitse; “kün kün sayu birer otuz ḫata sözleser” her gün yirmi birer kez okursa. Tanıklar: U2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫata — yalın hâliyle 10 kez

Çekimli biçimler (4):

U Uigurica I-IV

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-11–13 tŋri-ler ėligi-y-a bu darnı-nı [!] bir ḫata esidser .. yüz miŋ k(a)lp--lerte yıḳmıs ḫasġanmıs ḫılınçlıġ örtük-leri-niŋ …
U II, T. III M. 185.-27–36 … inte arıġ yunup arıtınıp .. arıġ ton kedim--lerig kedip baçaġ-ta turup miŋ ḫata bu darnı-nı[!] sözleser anta kin özi yas-ı alġınmıs ol tınlġ-nıŋ yana özi …
U II, T. III M. 207.-35–48 … ġ-lar ölser .. ol tınlġ -lar üçün bu darnı-nı [!] yürüŋ ġaitsı-ġa bir otuz ḫata söz--lep .. ol tınlġ-lar-nıŋ küidüŋ et’özi üze saçsar .. olar inçip tamu-t …
U II, T. III M. 207.-51–54 kim-ler birök bu darnı-nı [!] kün kün sayu birer otuz ḫata sözleser .. ol inçip uluġ yėrtinçü-lügler üze ayaḳalı tekimlig bolur ..
U II, T. III M. 207.-74–81 … er-niŋ samadi dyan-ları üze saġınu yükünüp anta basa darnı-nı[!] sekiz yüz ḫata oġıḳuluġ ol ..
U II, T. III M. 207.-82 muntaġ bir ḫata oġımaġ üze kultı nayut yüz . . . . [miŋ] sekiz on sekiz keŋ ögüz--teki ḫum …

Aynı gövdeden maddeler

“hata” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).