Tanım
- Parıltı, ateş gibi ışıma; (Budist metinlerde hep “çoġ yalın”) ihtişam, görkem: “teŋridem kutı küçi çog yalınları aşılmaḳı bolzun” tanrısal kutu, gücü, parıltısı artsın; “bodiswtlarnıŋ çoġları yalınları” bodisatvaların parıltıları; “teŋridem çoġumuz yalınımız aşıltı” tanrısal ihtişamımız arttı; “ḫormuzta tŋri osuġluġ çoġı yalını” Hürmüz tanrı gibi parıltısı. Tanıklar: Mait5
- Hiddet, şiddet, ateşlilik; kargaşa, gürültü: “yaġıḳa yaġı ıḍtı kesti çoġı” düşmana düşman gönderdi, onun şiddetini kırdı; “yaġı boynı yençse kiterse çoġı” düşmanın boynunu ezse, hiddetini giderse; “nerek ötrü munça çoġı ün urı” bunca gürültü, çığlık, bağırış neden; “alp yaġıda alçaḳ çoġıda” yiğit düşmanda, yumuşak huylu (kişi) öfke anında (belli olur); “isizig ya çoġda oruda kerek” kötüyü savaş kargaşasında ya da çukurda (kullanmak) gerek. Tanıklar: KB4DLT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
çoġı ayrı madde olarak kalmıştı; burada toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çoġ — yalın hâliyle 4 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- çog 3 (Mait) · çoġ 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.57–61 | bu buyan küçinte teŋridem kutı küçi | çog | yalınları aşıl--maḳı bolzun teŋridem közin berü kayıp balıḳ uluşug burkan … |
| Mai.Tek.007.11–14 | … tidi körüŋ--ler küçlügler.. bu yirtinėŋçüde aŋsız üküş nomlug telim taşım | çog | yalın belgülüg bolmış erür |
| Mai.Tek.020.07–11 | bu çambudvip uluş üç türl--(üg) ulug | çog | yalınka tükellig bolġay bir ulug bedük kėŋ alkag bolmaḳ ikinti körklüg ... … |
| Mai.Tek.049.01–03 | 6 ? = 234 277 511 534 yoḳ ... | (ço)ġın | yalın(ın) ... ... (ev) barkların ... ... biligke ... |
| Mai.Tek.089.38–48 | … p munt(a) (ke)lgeli yarlı--kadıŋız.. biz sizni küden b(ul)mış--ka teŋridem | çoġumuz | yalınımız.. (a)şıltı üklidi ulug bulunç kılınçka tegdimiz.. |
| Mai.Tek.104.01–18 | … tınlıg tükel bilge teŋri teŋrisi burkan--nıŋ tıltaġın edgüsin asag tusulug | çoġın | yalının öp saḳınıp aġar ayamaḳ köŋülin ... ne ... ... - / ş edgü ... ... k … |
| Mai.Tek.105.20–28 | … aratıgl(ıg) ... ėlig üze yėrig börte (yarlıḳar) ötrü yėr yarılıp ötrü tiki | ço(ġı) | birle çadır suvlug ulug ögü(z belgülüg) bolur |
| 4b-5–6 | ḫor-muzta tŋri osuġluġ | çoġı | yalını bramanlar ara ezrua <osuġluġ> ayaġulu[ḳ] aġ[ır]laġuluḳ erür |
| Mai.T-11.7b.12–14 | anın muŋadınçıġ erür bodiswtlarn(ı)ŋ | çoġları | yalın-ları .. santuşiti inçe tėp tėyür .. munaçı tün yaruḳalır .. |
Aynı gövdeden maddeler
“çog” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).