Mait sözlüğü · madde
alp sıfat
Tanım
- Yiğit, kahraman, cesur: “toŋa alp er erdi” Tonga yiğit bir erdi; “edgü alp kişig” iyi, yiğit kişiyi; “ḳaġanı alp ermiş” kağanı yiğitmiş; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için. Tanıklar: KTKB
- Güç, zor, çetin: “alp bulġuluḳ kişi et’özi” bulunması güç insan bedeni; “alp ündürgülük” (dışarı) çıkarılması güç; “ed öŋedmeki alp” malın düzelmesi zor. Tanıklar: AbhTT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): alp — yalın hâliyle 153 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.05–09 | … uyan edgü kılınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... / / / - -ta tükel(l)ig | alp | bulġulug kişi et-özin bultum.. |
| Mai.Tek.001.13–19 | muna ertimlig et-özümüz ertip barsar al(ku) ed tavar barça tolp karılsar | alp | bulġu--lug kişi et-özin bulmışım yoḳsuz bolġay anın amtı türk yigit erken … |
| Mai.Tek.005.50–56 | … n yalaŋuḳ / / - ... -ug edgü kılınç kazg(an-) ... alku asag tusu kılmaḳlıg | (alpın) | erdemin uḳmış kergek bu mu(n)tag türlüg sarasvati brhasvati ulatı teŋridem … |
| Mai.Tek.009.28 | … tėser söki kutluglar öŋreki bilgelerde antag ėşidmişim bar (a)ntag türlüg | alp | erdemlig kanamlag yüreklig bek kat(ıg) köŋüllüg tınlıg bolur.. bu mu(ntag) … |
| Mai.Tek.019.29–32 | kişi et-özi bulmışıŋız yėgde yėg ne üçün tėp tėser udumbar çeçek yüleşi | alpta | alp bolġulug burkanlarnıŋ yėrtinçü / / arka ... bulur.. |
| Mai.Tek.019.29–32 | … i et-özi bulmışıŋız yėgde yėg ne üçün tėp tėser udumbar çeçek yüleşi alpta | alp | bolġulug burkanlarnıŋ yėrtinçü / / arka ... bulur.. |
| Mai.Tek.057b.12–15 | anı | alpın | emgekin toyın kıltı ol tigin toyı(n) bolup sögüt tü--p(inte) olurup / ... … |
| Mai.Tek.062.19–21 | ... (ö)ŋre şaḳimun burkan şazanınta (toyın)lar erdimiz şankig | alplarıg | katdımı(z) kardımız.. vinay yinçge yorıgça |
| Mai.Tek.072.05–08 | antran | alpın | emgekin ozup kurtu- -lup amtı bu kiçig tamular- -da tugdılar kayu aşçılar … |
| Mai.Tek.085.19–23 | … dük üdte tört türlüg tirin kuvrag yoḳ e(rk t)ürk yuçul bodun b(uḳ)un ar(a) | alpın | emgekin kişi ajunınta tuġar.. |
| 3a-22 | … rü tınlġlar uzun yaşlıġ bol[sarlar] oluġurda meŋilig toŋalıġ [bolurlar . . | alp] | ḳorḳıtġuluḳ sarp ḳurtġarġuluḳ [bolurlar] yüz ygrmi yılta eksük yaşasalar . … |
| 6b-17–21 | arıġ . . . . . . -dti | alp | sergülük emgek . . . . . . ḳ[atı]ġlanulluḳ işlerde . . . [kaşip] burḫantın … |
Aynı gövdeden maddeler
“alp” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).