Mait sözlüğü · madde
dıntar isim
Tanım
- Rahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep “toyın dıntar”: “toyın dıntar bolsar baçag olursar” rahip olup oruç tutsa; “taḳı edgü toyın dıntar bolmışıŋızlar yėgde yėg boltı” iyi rahipler olmanız en iyisi oldu; “boşġutsuz arhant dıntar” öğrenecek bir şeyi kalmamış arhat rahip; “awdin barḳtın ünmiş dintarlar bilge bramanlar” evden barktan çıkmış rahipler, bilge Brahmanlar; “ters nomlug dıntarlarag” sapkın öğretili rahipleri. Tanıklar: Mait6
- (Maniheist metinlerde) seçkin, dinî yaşamı üstlenen mümin (electus): “t(e)ŋrike nomḳa arıġ dintarlarḳa suyumuznı yazuḳumuznı boşuyu ḳolmaḳ kergek erti” tanrıya, dine, arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu; “dintar kişike sevük köŋül yaraşur” seçkin kişiye sevecen gönül yakışır. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
dintar yazımı da bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): dıntar — yalın hâliyle 23 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- dintarlarḳa 2 (U, Mait) · dintarlarka 1 (Man)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (36) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
36 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.00210 | bu üçünç boşġutsuz arhant | dıntar | tėtir.. |
| Mai.Tek.00215–00216 | arhant kutın bulup taymaz bu törtünç boşġutsuz arhant | dıntar | tėtir.. |
| Mai.Tek.00217–00224 | … asar yėme arhant kutıntın yėme arıtı taym(az) (bu) bėşinç boşġutsuz arhant | dı(ntar) | erür.. |
| Mai.Tek.00229–00231 | bu erür altınç boşġuts(uz) arhant | dıntar | .. taḳı yėme bar bu kanımaḳsız telgenmeksiz tö(zlüg) ... titıḳ utġuratı otr … |
| Mai.Tek.00232–00234 | … ant kutın bulup taymaḳ tüş--mekke arıtı korkmaz bu yitinç boşġutsuz arhant | dıntar | erür.. |
| Mai.Tek.00242–00248 | bu erür sekizinç boşġutsuz arhnt | dıntar | taḳı yėme bar ikidin sıŋar ülüşin kutrulmış atlıg boşġutsuz tözün tınlıg k … |
| Mai.Tek.00249–00255 | toḳuzunç boş--ġutsuz arhant | dıntar | bu muntag tülüg tözünlerin tıḳmış teg tolu bursoŋ kuvrag erdni (tėtirler). … |
| Mai.Tek.007.55–56 | (ına)llar çorlar evlerin (barkların) kodup toyın | dıntar | (bolmaz)lar erti.. |
| Mai.Tek.007.57–62 | anın amtı ... kop yilik tutuḳ ev (bark) (kod)up toyın | dıntar | bolalım (munılay)u keŋeşip olar yėme teŋri (t)eŋrisi burkanka yaġuḳ tegip … |
| Mai.Tek.007.57–62 | … (munılay)u keŋeşip olar yėme teŋri (t)eŋrisi burkanka yaġuḳ tegip (to)yın | dıntar | boltılar.. arhant kutıŋa tegintiler.. |
| Mai.Tek.012.11–12 | teginteçi | dıntarlar | ed tavar bulup ertiŋü ögrünçülüg sevinçlig boldılar |
| Mai.Tek.012.43–48 | … suḳ yek sora sora suġurduŋ kamag aglıḳımtaḳı ed tavarımın buşıçı koltġuçı | dıntarlar | ilitdi--ler |
| Mai.Tek.018.10–14 | … küntük--te ötrü tözün maytrı bodis(a)v(a)t--nıŋ kerti körki yitlinip toyın | dıntar | körki belgülüg boltı.. |
| Mai.Tek.018.41–46 | … ḳ yaŋkurdı kök kalıḳdaḳı teŋriler ulug ünin inçe tėp tėdiler.. siziŋ toyın | dıntar | bolmışıŋızka yinçürü töpün yükünür-biz.. |
| Mai.Tek.019.14–25 | oġul kişi kodup toyın | (dıntar) | (boltı)lar.. anta ötrü (bu) (ı)ḳi urı şortapan kutın bulup ul(ug) aġar aya … |
| Mai.Tek.019.26–28 | edgü erdnilig kut / / - ... -üglüg oglum sizler.. taḳı edgü toyın | dıntar | bolmışıŋızlar yėgde yėg boltı |
| Mai.Tek.024.07–08 | inçe tėp ötünti.. kop kamag | dıntarlarda | kutadmış teŋri teŋrisi burkan yarlıḳar |
| Mai.Tek.027.17–21 | alku ol tınlıglar maytrı burkan birle tuġarlar yėme kayu toyın | dıntar | sıŋarka tarka yėrde ėnip aşup anapana / arka ... -ları ... ol |
| Mai.Tek.047.06–10 | … artatma teŋri yėrinte barġu yolug aç üç tamu yolın tutġıl men barıp toyın | dıntar | bolup |
| Mai.Tek.047.19–23 | … --miş küsüşler kanmaḳı.. amtı men irte--ki kün ök ordug karşıg kodup toyın | dıntar | bolayın ötrü utġuraḳ katag köŋülin örgüninte kodı ine inçe (tė)p sav sözle … |
| Mai.Tek.052.53–56 | … agrınsar v(i)rhar saŋram yėrin sipirser arıtsar evig bark--ag kodup toyın | dıntar | bolsar baçag olursar arıg çhşapt ... -d- ... |
| Mai.Tek.058.53 | … yėme ök bir keyikçi er erdi.. ke- ... / / ? = 134 368 413 417 ... kamag | dı(ntarlar) | ... ... (küz)edteçi kop korkm(ı)ş ... -mek am(ır)tġurdaçı.. dyan saḳınç ör … |
| Mai.Tek.060.16–19 | ters nomlug | dıntarlarag | kut--ġarkalır üçün uvut avyat -(ı)nça sınayu yarlıḳap tonsuz çuba ... - / … |
| Mai.Tek.063.36–39 | amarıları -(ka) tegirler.. amarıları toyın | (dınta)r | bolup arhant kutka (tegi)rler.. alkunuŋ altun (kümüşlü)g kırtışları bolur. … |
| Mai.Tek.064.05–11 | (ayagka) tegimlig maytrı burkan ... ünün toyın | (dıntar) | ... inçe tėp yarlı--kayur küsey(ür)- -u sizler toyın--lar ayıg kılın(çıg) … |
| Mai.Tek.084.20–29 | kim kayu eren ekeler siŋiller kızlar analar | dıntar | birle yavaz iş işlep yazınsar.. kim yėme işiler bolup kentü oglı içisi yur … |
| Mai.Tek.084.20–29 | … rle yavaz iş işlep yazınsar.. kim yėme işiler bolup kentü oglı içisi yurçı | dı(n)tarlar | birle yazınsar kim yėme edgü kutlug tınlıglarıg ... -ki kılıp erkin türkin … |
| Mai.Tek.084.34–40 | … şmnanç baçag olurmış tınl- -ıglarıg çhşa--putlarıntın tayıtsarlar kim yėme | dıntarlarıg | toḳısarlar sökserler.. |
| Mai.Tek.094.02–08 | … .. -liginte ... tütsüglük tutup eviniŋ kapaġınta ulug aġır aymaḳın kelteçi | dıntarlarag | ... erti ... |
| Mai.Tek.099.01–07 | ... - / r yine ... artamaduḳ ... - / ol | dıntar | künte kırk tümen altun yartmaḳ sataġı ed (tavar) aş içgü yėgeli yuŋlaġalı … |
| Mai.Tek.099.11–28 | … yaŋıdaḳı baçag künte ... yigit toyınlar ke- ... -um kanmadı karı ulug ... | dıntarlar | kelmedi / / - ... törü toḳu kut ... kişilerke ... aġırlasar ol / - ... |
| Mai.Tek.111.07–12 | … . / / üskütek yarsınçıg sasıg ... / / utunu / / / miş evdin barktın ün(üp) | dıntar | tėp bu muntag tamulug emgekliglerde ozmasar kurtulma--sar nizvanılarda yav … |
| Mai.T-11.4b.09–17 | … r- aç tŋriler-n(i)ŋ küyü küz- edü tutmışlarıŋa [sa]pirlaġ ordu içinte erzi | dintar | olururça on <ay> köni ertürü yrlı-[ḳar] .. anta ötrü on ay ertmiş-te … bos … |
| Mai.T-11.9a.02–10 | … ün m(e)n b- … … -d- … bėr budıḳ sıp almaz … … … oḳ sansaz ajunda berü edgü | dintar- larḳa | esir-gençsiz köŋ- ülin buşı bėrür .. |
| Mai.T-11.11a.04–11 | … g kün t[ŋ]ri (.) bol[ġay] m(e)n ḳop ḳamaġ tınl[aġ-] larn(ı)ŋ tüz-garinçsiz | dint- arı | (.) edgü nom nomlap asan- ki sanınça tınlaġlarıġ ḳop muŋlarınta ḳutġarġay … |
| Mai.T-11.16a.28 | … kiŋürü ayu bėrür … ol tıltaġın sekiz ygrmi kolti sanı awdin barḳtın ünmiş | dintarlar | bilge bramanlar .. alḳu bodiswt-aġ baḫşı taplayurlar .. ḳop [ḳama]ġ uzanma … |