Mait sözlüğü · madde
in- fiil
Tanım
- İnmek, aşağı gelmek: “yaşıl köktin indi yaġız yirke söz” söz mavi gökten kara yere indi; “nė kim iner kökdin nė kim aġar” gökten ne iner, (göğe) ne çıkarsa; “ol ḳar ḳamuġ ḳışın iner” o kar bütün kış yağar (DLT); “taġdaḳı inmiş tirilip” dağdakiler inip toplanıp (KT); “yirtinçüke inerler” dünyaya inerler; “iniŋ ikegü andın” (KuT) ikiniz de oradan inin; “inmez-miz meger seniŋ iḍiŋ fermanı birle” (melekler:) Rabbinin buyruğu olmadan inmeyiz; “yekke söŋüşgeli kelti-i-h inti-i” (Huast) şeytanla savaşmaya gelip indi; “ajunḳa apa inmişinde berü” Âdem’in dünyaya indiğinden beri; “amtı yėrtinçüke iŋülük öd ermez” (Mait) şimdi dünyaya inme zamanı değil; “iŋü ödi yaġumış” inme vakti yaklaşmış. Tanıklar: KTBKHuastMait3KuT3KB2DLT
Mait’teki iŋü, iŋülük (in-gü, in-gülük) yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): in- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (25):
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.044.06 | arka / bėş yigirminç on ... -p yirtinçüke | inerler | .. |
| Mai.Tek.047.19–23 | … arşıg kodup toyın dıntar bolayın ötrü utġuraḳ katag köŋülin örgüninte kodı | ine | inçe (tė)p sav sözleyür.. |
| Mai.Tek.090.28–32 | … n siz--iŋde adrılmaḳlıg isig koz içinte erüş üküş kata a / / ndım -niŋ ... | inmedim | |
| Mai.Tek.109.16–24 | uvutsuzları üçün - ... / ekeleri siŋilleri kızları birle ... / / / | inürler | yine bir ikintişke ... -myleşür ... kentü körksüz kılınç ... ö- ... -u / n … |
| 1b-14–16 | ayaġḳa tegimlig maitri bodiswtnıŋ yėrtünçüke | inip | tüzgerinçsiz tüzü köni burḫan ḳutın bulġusın otġuraḳ uḳarmu siz .. |
| 1b-19 | siz sizik sa[ḳınç örit]meŋ .. | iŋü | ödi yaġumış … … |
| 5a-7–10 | … türlüg nidan adḳanmış tınlġlarnıŋ [emge]kin körü uma- dın yėrtinçüke ḳodı | inermn | |
| 5a-13–14 | … mtı sizler ḳorḳın[ç]ıġ sansarḳa ulanmış erser-sizler mėni birle yėrtinçüke | iniŋler | . . |
| 5a-18 | [tü]zün tınlġ az serini-ŋ amtı yėrtinçüke | i[ŋülük] | öd ermez |
| 5a-28 | meŋ[i] . . . . . . ḳowmaz samaġu köŋül<l>üg . . . . . . [amtı] yėrtinçüke | iŋülük | öd erm[ez . . külçire] yüzin maitri bodiswt inçe tėp tėyür |
| 5b-25–29 | … niŋ] ürmiş bir labay üni [yėgedti utdı erser] ançulayu yme mn yėr-[tinçüke | inip] | burḫan ḳutın b[ulġa]ymn |
| 6a-16–20 | … rinte bodis[wt tuġġuluḳ] törü yoḳ otġuraḳ [tŋridem özüg ıdalap] yėrtinçüke | inip | ajun [tutarmn anın] sizler yme meniŋ [udu ḳodı yėrtinçüke] iniŋler |
| 6a-16–20 | … yėrtinçüke inip ajun [tutarmn anın] sizler yme meniŋ [udu ḳodı yėrtinçüke] | iniŋler | |
| 6a-24 | … trü [maitri bodiswt] . . . [t]übi sayu ḳutrulġalı küseser . . . . . . -iŋe | inzünler | |
| 7a-13–16 | … r erser . . amtı a[yaġḳa] tegimlig tüzin maitri bodiswt b[irle] yėrtinçüke | iniŋler | . . |
| 7b-16 | . . . | ine | yrlıḳar . . |
| 7b-17–20 | … rt yüz [toḳuz on ar]tuḳı bėş tükemiş buyanlġ . . . [bodiswt]lar yėrtinçüke | inerler | |
| 7b-25 | … ü[çin-] te altı ḳat tŋri yėrinten tüzün maitri bodiswt iye ḳodı yėrtinçüke | inerler | . . |
| 8a-13–17 | … n bulmaḳ küsüşin yalŋuḳlar yėrin suḳlanıp tüzün maitri udusınta yėrtinçüke | inerler | . . |
| 8a-22–24 | … i]trisi[mit] nom bitigde maitri-i [bodis]wt tujit tŋri yėrintin yėrtinçüke | [inmek] | atlġ onunç ülüş tükedi . |
| Mai.T-11.6a.27 | … [t]ŋri yirinteki meŋi toŋa ögrünç sewi[nç] erdi erser .. ol … … yirtinçüke | inmiş | köni … … … … … … … -muz … … … … -lar … sizik … … … … -mış yalaŋuḳ … … … … … |
| Mai.T-11.9a.17–20 | .. anı k[ör]üp ezrua tŋri ulatı kök ḳalıḳdaḳı tŋriler ḳodı | inerler | (.) ayal-arın ḳawşurup brḫmawati ḳatunḳa yükünü i[nçe] tėp tėyürler |
| Mai.T-11.13a.09–18 | … toyın iliglerinte ḫua çeçek //i erdini çaş ḳaş tuta idiz ordu ḳarşılarınta | inip | bodiswtḳa yükünü aġar ayaġ ḳılurlar .. amarıları erdinilig sarwaġ ḳarşılar … |