İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

yir

346 geçiş 21 biçim 8 eser KBSekMaitAHDLTKTTIB Anlam haritasında göster

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): yir — yalın hâliyle 214 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • yirde 122 (DK, KB, EÇS, Sek) · yirdė 1 (IB)

Çekimli biçimler (20):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.061.07–10 … ke tegi etimiz yinimiz yarılur yırtılur örtenür yalar tolp et-özümüzdi kan yiriŋ söl ... aḳar barınur..
Mai.T-11.3a.12–16 … taŋlançıġ baḫşı-ı-n(ı)ŋ ḳunçuylaġ erdinisi tüller kör-miş .. kim bolsar bu yir suwda ol tül-nüŋ tüzü tüketi tüşin sözle-deçi .. inçip yme biz ança m[u]nç …
Mai.T-11.6a.27 tüzünüm ḳayu tuzit [t]ŋri yirinteki meŋi toŋa ögrünç sewi[nç] erdi erser .. ol … … yirtinçüke inmiş köni … … … …
Mai.T-11.7a.06–13 … ıġ aş-] ça uluġ bedük///ınıp olarḳa üleyürçe saḳınur ti- ... -g aḳanaḳ-lıġ yirlerde öz et’özin bantatu kebezin töşeyürçe saḳınur erti-nçsiz teriŋ ḳoġuzlarda e …
Mai.T-11.7b.04–11 ... ... -r içinte ... ... ... ... yirlerde öŋi kim ol [tı]nlaġn(ı)ŋ saḳı-nmış saḳınçın ... -an uḳsar-lar .. inçip ... …
Mai.T-11.7b.24 … p tėyür .. uḳtum uḳtum ayaġḳa tegimlig tŋrim anı üçün biş ḳat şudawas tŋri yirinteki asanki sanınça tŋriler bodiswtn(ı)ŋ toġġusın küde körünçleyü ayaların ḳaw[ …
Mai.T-11.8b.11–20 anı üçün tükel yaḳın b(a)rdı .. inçip yme [o]l oḳ çambu sögüt ünmiş yir orunta öŋre ödte aşok [at]laġ sögüt ünmiş erti (.) kim öŋre tübinte şakimu …
Mai.T-11.8b.11–20 … miş erti (.) kim öŋre tübinte şakimun burḫan toġa yrlıḳadı .. ol oḳ ḳutluġ yir orunta tŋri tŋrisi kaşip burḫan kanakamuni burḫan krkasun-ti burḫan [ö]g ḳ …
Mai.T-11.8b.21 … ı tüzün maitri bodiswt yme ol ḳutluġ orunta toġa yrlıḳar (.) bilge kişi ol yirig orunuġ ayamış aġırlamış krgek .. anta ötrü tŋriler iligi ḫormuzta [bėr ygr …
Mai.T-11.9b.15–27 … ekiz on n(a)yraġın yarataġlaġ körkle körkin körü ḳanınçsız üç mıŋ uluġ mıŋ yir suwuġ yaltrıtı ayaġḳa tegimlig maitri bodiswt blgülüg bolur .. ötrü tört b …
Mai.T-11.9b.28 kö]k ḳalıḳdaḳı tŋriler yıparlaġ suwın yirig öli-tü ḫua çeçeklig yaġmur yaġıtur-larç .. taḳı yme kök ḳalıḳda küç-[bėr y …
Mai.T-11.10a.15–22 … tegriklep ög ḳarnıntın ünti .. anıŋ adınçıġ edruḳ yaruḳıŋa üç mıŋ uluġ mıŋ yir suw yal(ı)nayu turur ..
Mai.T-11.10a.26 … ög ḳarnıntın üntükte ḫormuzta tŋri-niŋ tŋridem tonınta turġalı unamadın … [yirde turur ..
Mai.T-11.10b.02–05 ötrü] bodiswt-[nıŋ ḳut buyanınta yir]ig irklem-işiŋe ü[ç mıŋ u]luġ mıŋ yir suw teb[reyür ḳamşayur .. ta]luy ö-güz …
Mai.T-11.10b.02–05 ötrü] bodiswt-[nıŋ ḳut buyanınta yir]ig irklem-işiŋe ü[ç mıŋ u]luġ mıŋ yir suw teb[reyür ḳamşayur .. ta]luy ö-güz su[w]l[arı yayḳanur ..
Mai.T-11.10b.06–11 sumir ta]ġlar tit-reyür .. şudawas [tn]gri yirinteki tŋriler or- duları ırġal-ur oyun ır üni yaŋḳ-urar .. tŋri ḳ[atunla]rın(ı)ŋ …
Mai.T-11.10b.16 ötrü ayaġḳa tegimlig maitri bodiswt yirde turup ülgüsüz sansız asanki klpte berü adnaġuḳa edgü asaġ tusu ḳılmışın öp …
Mai.T-11.10b.16 … erin itiglig [ḳ]utluġ adaḳın erslan<la>r yaŋ[ala]r buḳalar yorıḳınça yaġız yirig adlayu yiti maŋ maŋlayu yrlıḳap teriŋ etinlig sewiglig köwşek özrua ünin ḳ …
Mai.T-11.10b.16 … g köwşek özrua ünin ḳamaġ üç mıŋ uluġ mıŋ [bėr ygrminç ülüş bėr ygrmi ptr] yir [suwuġ yaŋḳurtı inçe t]ip saw sözle[yür .. bu menŋ aŋ] kinki ajunum erür . …
Mai.T-11.11b.04–07 … i maŋ maŋlap .. altun yar-uḳın yarutdı yaşutdı .. ertiŋlig yumşaḳ ünin ḳop yir s[uw]laraġ yaŋḳurtdı ..
Mai.T-11.12a.09–12 oġul at{a}laġ ḳut tŋri yaġız yir üze yiti maŋ maŋlap irklediŋ tŋri yalŋuḳ ögdiler .. [a]ltunluġ yirketegi a …
Mai.T-11.12a.17–23 ötrü üç ḳırḳ tŋri yiri üze erklig ḫormuzta tŋri uluġ aġar ayamaḳın ayaġ-ḳa tegimlig bodiswtaġ kaş …
Mai.T-11.12a.17–23 … tŋri uluġ aġar ayamaḳın ayaġ-ḳa tegimlig bodiswtaġ kaş atlaġ tonta yörgep yirdin öri kötü-rüp wişwakrmi uz tŋri yaratmış erdinilig siŋeklig içinte kigür-ür …
Mai.T-11.13a.24 an-tada basa brḫmawati ḳatun yiti-nç küni tüketükte et’öz ḳodup tŋri yiriŋe barır .. ötrü brḫmayu purohit yig yig ödürmiş talula-mış sekiz tümen tort …

Aynı gövdeden maddeler

“yir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).