Tanım
- Söylemek, demek (Kuran çevirisinde sık): “keliŋler aŋar aytıŋlar” ona gidin ve söyleyin; “eger tegse sizke artuḳluḳ taŋrıdın aytur oḳ” size Tanrı’dan bir lütuf erişirse (o) elbette der; “yana aytur-miz feriştelerke” sonra meleklere deriz; “tesbih aytıġlılardın” tesbih edenlerden; “ḳaçan kim aytılsa olarḳa” onlara söylendiği zaman (edilgen aytıl-). Tanıklar: KuT5
- Sormak: “ilig aydı: emdi ayıtġu sözüm bu erdi, munu emdi aytur özüm” hükümdar dedi: sormak istediğim söz buydu, işte şimdi soruyorum; “aŋar aytıp” ona sorup; “taḳı ne aytmış kergek” daha ne sormalı (söylemeli). Tanıklar: TMaitKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayt- — yalın hâliyle 1 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (33) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/41a3 | 73 eger tegse sizke artuḳluḳ taŋrıdın | aytur | oḳ: ançaḳlı bolmaduḳ teg siziŋ ara anıŋ ara dostluḳ kaşki men bolsam olar … |
| Ku. T. 26/48b3 | … umak. ḳaçan çıḳsalar seniŋ üsküŋdin ḳoparur bir ögür olardın anda aḍın kim | aytur | sen: ol taŋrı bitiyür ol kim ḳoparurlar yüz ewürgil olardın köngül urġıl t … |
| Ku. T. 28/8a3 | … lıġ ıḍtımız musa tapa: kemişġil tayaḳıŋnı. ançada ol siŋürdi nė kim yalġan | ayttılar | erdi |
| Ku. T. 28/38a3 | 161 ançada ayıldı olarḳa: ornaŋlar bu kendde yėŋ andın ḳayda tilese siz | aytıŋlar | : yazuḳlarımıznı töke bėrgil kiriŋ ḳapuġḳa yüknü örtgey-miz sizlerniŋ yazuḳ … |
| Ku. T. 28/63b2–3 | … tünlükin anlar kim iḍiŋ üskinde uluġsıġlıḳ ḳılmazlar anıŋ tapuġıdın tesbih | ayturlar | aŋa aŋar secde ḳılurlar |
| Ku. T. 29/30b3 | … ḳardı anı anlar kim tandılar ikiniŋ ikinçi ançada ol iki ġar içinde ançada | aytur | ėşiŋe: ḳaḍġurmaġıl ol taŋrı biziŋ birle. Iḍtı taŋrı amrulmaḳnı anıŋ üze ḳa … |
| Ku. T. 29/36b1 | … di haḳiḳat belgürdi taŋrınıŋ fermanı olar unamaġlılar. / 49 olardın ol kim | aytur | : destur bėrgil maŋa bulġaḳ ḳılmaġıl maŋa. bilgil bulġaḳ içinde tüştiler bü … |
| Ku. T. 30/2a1 | … erk bolmasa ḳaçan [bėrdi]ler erse aŋa bütünlüklerini aydı: taŋrı anıŋ üze | aytur-miz | küdezçi ol. aydı: oġlanlarım kirmeŋler bir ḳapuġdın kiriŋler öŋin öŋin ḳap … |
| Ku. T. 30/4b1–3 | 81 yanıŋlar ataŋızḳa | aytıŋlar | : ey atamız seniŋ oġluŋ oġrılıḳ ḳıldı tanuḳluḳ bėrmez-miz meger anı kim bil … |
| Ku. T. 30/38b2–3 | 24 ḳaçan kim | aytılsa | olarḳa: negü indürdi iḍiŋiz ayurlar: aşnuḳılarnıŋ bitimiş sörçekleri |
| Ku. T. 31/13b3 | 34 ol meryem oġlı ʿisa turur köni söz | aytur | ol kim anıŋ içinde şeklig bolurlar |
| Ku. T. 31/14a1–3 | … z taŋrıḳa tutmaḳ hiç ʿayal arıġlıḳ aŋar ḳaçan hükm ḳılsa bir iş bütünlükin | aytur | aŋar bolġıl taḳı bolur |
| Ku. T. 31/31a2–3 | 79 andaḳ ermez her-ayine bitir-miz anı kim | aytur | ve meded bėrür-miz aŋar ḳındın meded bėrmek |
| Ku. T. 31/31b1 | 80 alur-miz andın anı kim | aytur | taḳı kelür bizke yaŋluz |
| Ku. T. 31/45a2 | 40 ançada yorıyur ḳız ḳarındaşıŋ | aytur | : hiç yolçılayın mu sizni ol kimerse üze kim pezirleyür anı yandurdumız sėn … |
| Ku. T. 31/46b3 | 44 | aytıŋlar | ikegü aŋar yaḫşı aytıḳ söz yumşaḳ bolġay kim ol pend alınġay ya ḳorḳġay |
| Ku. T. 31/47b2 | 47 keliŋler aŋar | aytıŋlar | : biz iḍiŋniŋ iki yalawaçı-miz ıḍġıl biziŋ birle yaʿḳub oġlanlarını ḳınamaġ … |
| Ku. T. 31/70a3 | 104 biz bilgenrek-miz ol kim ayurlar ançada | aytur | uluġları yol birle: dereŋ ḳılmadıŋız meger bir kün |
| Ku. T. 32/40a1–3 | 62 ol kün kim ündeyürler olarnı | aytur | : ḳayda ol meniŋ ortaḳlarım anlar kim aytur--lar erdiŋiz |
| Ku. T. 32/40a1–3 | 62 ol kün kim ündeyürler olarnı aytur: ḳayda ol meniŋ ortaḳlarım anlar kim | aytur--lar | erdiŋiz |
| Ku. T. 32/41b3 | 65 ol kün kim ündeyür olarnı | aytur | : nė neŋ icabet ḳıldıŋız ıḍılmışlarḳa |
| Ku. T. 33/1b2 | … sa sizler artuḳluḳ ḳılmaŋ aymaḳ birle tamaʿ ḳılġay ol kim köŋli içre ig ol | aytıŋlar | aymaḳ eḍgü bütün söz |
| Ku. T. 33/6a2 | 37 ançada | aytur | sen anlarḳa kim niʿmet bėrdi taŋrı anıŋ üze niʿmet bėrdiŋ sen anıŋ üze ber … |
| Ku. T. 33/25b2–3 | 70 ey anlar kim bittiler ḳorḳuŋlar taŋrıdın | aytıŋlar | aymaḳ köni |
| Ku. T. 33/55a2 | 40 ol kün tėrer men olarnı ḳamuġnı yana | aytur-miz | feriştelerke: bu ögür sizlerni tapnur erdiler mü |
| Ku. T. 33/56a2 | 42 bu kün umaslar amarıŋız amarıge asıġ ḳılmaḳ azu ziyan ḳılmaḳ | aytur-miz | anlarḳa kim küç ḳıldılar: tatıŋlar ot ḳını ol kim erdiŋiz anı yalġan tutuġ … |
| Ku. T. 34/24b3 | 36 hem | ayturlar | : biz ḳoḍuġlılar [mu]-miz biziŋ taŋrılarımıznı söz ḳoşġu üçün telwe |
| Ku. T. 34/38b3 | 143 eger bolmasa ol tesbih | aytıġlılardın | |
| Ku. T. 34/43b1 | 167 bütünlükin neçeme | aytur | erdiler: |
| Ku. T. 35/21b3 | … sen feriştelerni ḳapsap anlar ʿarş yöresinde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd | aytur | hükm ḳılnur olar ara könilik birle aylur: şükr ol taŋrıḳa kim ʿalemluġlar … |
| Ku. T. 35/51b1 | 47 ançada hüccet ayşurlar ot içinde | ayturlar | zaʿifler anlarḳa kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz erdimiz sizke uḍġan nek sizl … |
| Ku. T. 35/63b2 | 68 ol taŋrı tirgüzür taḳı öldrür ḳaçan hükm ḳılsa bir işni bütünlükin | aytur | aŋar bolġıl tiyü bolur |
| Ku. T. 37/32b2 | 11 | aytur | saŋa soŋra ḳalġanlar ʿArablardın: meşġul ḳıldı bizni mallarımız hem boḍnum … |
Aynı gövdeden maddeler
“ayt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).