KuT sözlüğü · madde
belgürt- fiil
Tanım
- Göstermek, açığa çıkarmak, belirtmek: “kün ay teŋri körkin belgürtüp” güneş ve ay tanrısının görünüşünü gösterip; “çintamani erdini tutar élig belgürttüŋüz” dilek taşını tutan eli gösterdiniz; “bu belgürtmek boḍunḳa” bu, insanlara bir açıklamadır; “bayat tüşte belgürtti emdi maŋa” Tanrı şimdi bana rüyada gösterdi. Tanıklar: MaitShoRKuTKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgürt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/8b3 | 138 bu | belgürtmek | boḍunḳa hem köni yol hem pend saḳnuḳlarḳa |
| Ku. T. 25/17b1 | … l: bütünlükin ferman anıŋ ḳamuġı taŋrıḳa kizleyürler özleri içinde anı kim | belgürtmezler | saŋa. ayurlar: eger bolsa bizke fermandın nerse öldürülmegey erdimiz munda … |
| Ku. T. 25/28a1 | 187 ançada tuttı taŋrı anlarnıŋ berk bıçıġını bėrildiler bitig | belgürtür | ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attılar anı kirü arḳalarında satġın aldı … |
| Ku. T. 26/6a3 | 26 tileyür taŋrı | belgürtmek | sizke hem köndrür sizni anlarnıŋ yolıŋa kim sizde öŋdin tevbe bėrse siziŋ … |
| Ku. T. 27/15a1 | … ḍtı. eger bolsalar ḳadaşlar erenler tişiler erkekke iki tişi iki meŋizlig. | belgürtür | taŋrı sizke kim ḳışmaŋ tėp. ol taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen |
| Ku. T. 27/32b2 | 19 ey bitig boḍnı keldi ök sizke biziŋ yalavaçımız | belgürtür | sizke sustluḳ üze yalavaç--lardın kim aysa siz: kelmedi bizke müjdeçidin h … |
| Ku. T. 28/67a2 | … bütünlükin tolımsıznı emgeksizin bolsa sizke tileyür taŋrı kim yaraġlıġnı | belgürtse | sözleri birle kesmek tanıġlılarnıŋ soŋını |
| Ku. T. 28/68a1–2 | 8 | belgürtse | yaraġlıġnı yoḳ yoḍun ḳılsa yaraġsıznı neçeme taplamasa yazuḳluġlar yaʿni k … |
| Ku. T. 29/24b1–3 | 33 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle haḳ din birle | belgürtmek | üçün ḳamuġ din üze neçeme unamasa ortaḳ ḳatıġlılar |
| Ku. T. 30/49a2 | 39 kim | belgürtse | olarḳa ol kim aḍırtlaşurlar anıŋ içinde nėme bilseler anlar kim tandılar k … |
| Ku. T. 30/51b1 | 44 belgülüglerni bitilmişlerni indürdümiz seniŋ tapa yad ḳılġu | belgürtse | sen kişilerke anı kim indürdi erse olarḳa bolġay kim olar saḳınġaylar |
| Ku. T. 30/61a3 | 64 indürmedimiz seniŋ üze bitigni meger | belgürtse | olarḳa ol kim aḍnaştılar anıŋ içinde köni yol yarlıḳamaḳlıḳ: ol boḍunḳa ki … |
| Ku. T. 30/80b2 | … ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle | belgürtür | ol sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde arturulduŋuz |
| Ku. T. 33/6a2 | … berk tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı | belgürtügli | ol ḳorḳar sen boḍundın ol taŋrı sezaraḳ kim ḳorḳsa sen anda ḳaçan ötedi er … |
| Ku. T. 33/18a3 | 54 eger | belgürtse | siz nerseni azu yaşursa siz anı her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋni bilgen |
| Ku. T. 33/41b1 | 21 Yoḳ bolġusı aŋar anlar üze hiç erkdin meger | belgürtse-miz | ol kim kirtgünse aḫiretḳa andın kim ol andın şek içinde seniŋ iḍiŋ ḳamuġ n … |
| Ku. T. 33/50a1 | … mekri. ançada fermanladıŋız bizke tansa-miz taŋrıḳa ėtelim aŋar teŋeşikler | belgürtürler | ökünmişlerini ḳaçan kim körseler ḳınnı ḳıldımız ġullar anlarnıŋ boyun--lar … |
| Ku. T. 36/43b1–2 | 18 azu ol kim etkilenür şamuşa içre ol ḫusumet içinde | belgürtmegen | erür |
| Ku. T. 36/63b2 | … e ʿisa belgülüg hüccet birle aydı: rastlıḳ üze keldim sizke köni söz birle | belgürtmekim | üçün sizke bir ança anıŋdın kim tartışur sizler anıŋ içinde ḳorḳuŋlar [taŋ … |
| Ku. T. 38/76a1 | … endazelerindin rastlıḳ üze küç ėtti öziŋe bilmez sen bolġay kim taŋrı yaŋı | belgür[t]gey | anda kiḍin işni |
Aynı gövdeden maddeler
“belgürt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).