Tanım
- (Kuran çevirisinde) inanmak, iman etmek: “ey anlar kim bittiler” ey iman edenler; “ayurlar: bittimiz” ‘inandık’ derler; “emdi anlar kim bittiler taŋrıḳa” imdi Tanrı’ya inananlar; “biterler taŋrıda adın butlarḳa” Tanrı’dan başka putlara inanırlar; “ḳurlur anlarnıŋ köŋülleri bitmezler” inanmayanların gönülleri daralır; “bitiŋ aŋar kim ıḍtımız” indirdiğimize inanın; “ayġıl: bitmediŋizler” de ki: inanmadınız; “biz bitgenler-miz” biz inananlarız. Tanıklar: KuT8
KB ve öteki eserlerdeki büt- (inanmak) yazımı ayrı maddededir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bit- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (24):
Bağlamlar
Bütün geçişler (113) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
113 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/1a1 | 119 ayurlar: | bittimiz | . ḳaçan ḫali bolsalar ısrurlar siziŋ üze ernekleri uçını öwkedin ayġıl: ölü … |
| Ku. T. 25/10b1 | 141 arıtmak üçün taŋrı anlarnı kim | bittiler | helak ḳılmaḳ üçün kafirlerni |
| Ku. T. 25/29a1–3 | 200 ey anlar kim | bittiler | sabr ḳılıŋ meniŋ birle sabr ḳılıŋ mėnde aḍındın köŋül baġlaŋ ḳorḳuŋlar taŋ … |
| Ku. T. 26/18a1 | 43 ey anlar kim | bittiler | yaġumaŋlar namazḳa sizler esrükler ançaḳa tegi bilse sizler anı kim ayur s … |
| Ku. T. 26/24b2 | 51 körmez mü sen anlarnı ḳim bėrildiler ülüş bitigdin | biterler | taŋrıda adın butlarḳa yekke hem ayurlar anlarḳa kim tandılar bu ögür köni … |
| Ku. T. 26/28a3 | 57 anlar kim | bittiler | ḳıldılar eḍgülükler munu kigrür-miz olarnı uştmahlarḳa kim aḳar astınıda a … |
| Ku. T. 26/30a1 | … n eger tartışsa sizler nerse içinde yanduruŋlar anı taŋrıḳa yalavaçḳa eger | biter | erse sizler taŋrıḳa hem soŋ künke ol yaḫşıraḳ körklügrek soŋ yanış |
| Ku. T. 26/82a3 | 122 anlar kim | bittiler | ḳıldılar eḍgülükler kigrürlermiz olarnı bustanlarḳa kim aḳar astınıda arıḳ … |
| Ku. T. 26/92b1 | 136 ey anlar kim bittiler sabit turuŋlar | bitüp | taŋrıḳa yalavaçlarıŋa ol bitig kim ıḍtı indürdi yalavaçı üze ol bitig kim … |
| Ku. T. 26/98a2 | 144 ey anlar kim | bittiler | tutmaŋlar kafirlerni dostlar müᵓminlerde aḍın — tileyür mü siz kim ḳılsa s … |
| Ku. T. 27/3b3 | 159 Yoḳ bitig boḍnı--dın meger | bitgey | ök aŋar ölmişinde burun ḳıyamet kün bolur olar üze tanuḳ |
| Ku. T. 27/13a1 | 173 amma anlar kim | bittiler | hem ḳıldılar eḍgülükler tükel ḳılur olarḳa yanutlarını hem arturur olarḳa … |
| Ku. T. 27/20b3 | 6 ey anlar kim | bittiler | ḳaçan ḳopsa siz namazḳa yuŋ yüzleriŋizni hem eligleriŋizni tirseklerke teg … |
| Ku. T. 27/25b1 | 11 ey anlar kim | bittiler | yad ḳılıŋlar taŋrınıŋ niʿmetini siziŋ üze ançada oġradı boḍun kim sunsalar … |
| Ku. T. 27/46b2 | … kim ėwişürler küfr içinde anlar kim ayurlar: büttümiz. aġızları birle yime | bitmez | köŋülleri anlardın kim cuhud boldılar üküş eşitgenler yalġannı üküş eşitge … |
| Ku. T. 27/58b2 | 54 ey anlar kim | bittiler | kim kim yansa sizdin anıŋ dinidin munu keldrür taŋrı boḍnı sewer olarnı he … |
| Ku. T. 28/24a2 | … kim uluġsıġlıḳ ḳılurlar yer içinde yaraġsızın eger körseler ḳamuġ nişannı | bitmezler | aŋar eger körseler köni yolnı tutmazlar anı yol eger körseler yolsuzluḳ yo … |
| Ku. T. 28/33b1 | … nı ḳoḍar olardın aġır yüklerini ol kim gul-–larını erdi olar üze anlar kim | bittiler | aŋar aġırladılar anı yari bėrdiler aŋa uḍtılar ol nurḳa kim indrüldi anıŋ … |
| Ku. T. 28/65a1 | … nsa taŋrı ḳorḳar köŋülleri ḳaçan oḳınsa olar üze [ayatları] arturur olarḳa | bitmek | iḍileri üze köŋül ururlar |
| Ku. T. 28/74b1–3 | 20 ey anlar kim | bittiler | boyun suŋ taŋrıḳa hem yalavaçıḳa ewrülmeŋler andın sizler eşitür sizler |
| Ku. T. 28/79a3 | 29 ey anlar kim | bittiler | eger ḳorḳsa sizler taŋrıdın ḳılur sizke aḍırmaḳ örter sizlerdin yawuzluḳla … |
| Ku. T. 29/13a2 | 18 bütünlükin abadan ḳılur taŋrınıŋ mezgitlerini kim kim | bitse | taŋrıḳa hem soŋ künke aḍaḳın ḳılsa namaznı bėrse zekatnı eger ḳorḳmasa meg … |
| Ku. T. 29/16b1 | 23 ey anlar kim | bittiler | tutmaŋ atalarıŋıznı ḳarındaşlarıŋıznı dostlar eger sewseler küfrni iman üz … |
| Ku. T. 29/21b1 | 29 toḳuşuŋlar anlar birle kim | bitmezler | taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke haram ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem … |
| Ku. T. 29/34a2 | 44 Destür tilemez sėnde anlar kim | biterler | taŋrıḳa hem soŋ künke toḳuşsalar malları birle hem tenleri birle ol taŋrı … |
| Ku. T. 29/43b1 | … er yalavaçnı ayurlar: ol ḳulaḳ. ayġıl: hayr ḳulaḳı sizke biter taŋrıḳa hem | biter | müʾminlerḳa sizke rahmet anlarḳa kim bittiler sizdin anlar kim emgetürler … |
| Ku. T. 29/62b2 | 88 ançası bar yalavaç anlar kim | bittiler | anıŋ birle ḳatlandılar malları birle özleri birle bu ögür olar[ḳa] hayrlar … |
| Ku. T. 31/23b2 | 60 meger kim tevbe itse hem | bitse | hem ḳılsa eḍgü iş bu ögür kigrülürler uştmahḳa küç ḳılınmazlar nerse |
| Ku. T. 31/40a3 | 16 yıġmasun sėni andın ol kim | bitmez | aŋar uḍtı ten tilekiŋe helak bolsa sen |
| Ku. T. 31/56a1 | 71 aydı: | bittüŋüz | mü aŋar destur bėrmėzde aşnu sizke ol uluġuŋuz turur ol kim ögretti sizke … |
| Ku. T. 32/45a1–3 | … klerni hem yerlerni könilikin bütünlükin anıŋ içinde belgü müʾminler yaʿni | bitiglilerke | |
| Ku. T. 33/19b1–3 | 56 ol taŋrı hem ferişteleri durud ıḍurlar yalawaç üze ey anlar kim | bittiler | durud ıḍıŋlar anıŋ üze selam ḳılıŋ selam ḳılmaḳ |
| Ku. T. 33/30a3 | 4 Ceza bėrür üçün anlarḳa kim | bitti[ler] | ḳıldılar eḍgü işler olar tururlar olarḳa turur yarlıḳamaḳ hem aġırlıḳ eḍgü … |
| Ku. T. 33/67b1 | 7 anlar kim tandılar olarḳa turur ḳatıġ ḳın anlar kim | bittiler | hem ḳıldılar eḍgülüklerni olarḳa turur yarlıḳamaḳlıḳ hem uluġ yanut |
| Ku. T. 34/39b3 | 148 | bittiler | irinçlendürdimiz olarnı bir rüzgarke tegi |
| Ku. T. 34/87b1 | 15 | bitiŋler | anı kim tilese siz anda aḍın ayġıl: bütünlükin ziyan ḳılıġlılar anlar kim … |
| Ku. T. 35/58a1–3 | … nlükin ḳıyamet keligli turur şek yoḳ anıŋ içinde ançası bar boḍunnuŋ üküşi | bitmezler | |
| Ku. T. 36/13a1 | 18 ėwe tileyür aŋa anlar kim | bitmezler | aŋar anlar kim taptılar ḳorḳuġlılar andın bilürler ol rast turur bilgil he … |
| Ku. T. 37/31a2 | 9 | bitse | siz taŋrıḳa hem yalavaçıŋa uluġ tutuŋ anı hem aġırlaŋ anı yime arıġlaŋlar … |
| Ku. T. 38/37a1–2 | 11 ... anıŋ teg hezine ḳıldılar ḳorḳuŋlar taŋrıda ol kim sizler aŋar | bitgenler | siz |
Aynı gövdeden maddeler
“bit” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).