Tanım
- Çevirmek, döndürmek; hep “yüz ewür-” yüz çevirmek: “bu ay toldı terkin ewürdi yüzin” Aytoldı hemen yüzünü çevirdi; “yayıġ dünya mindin ewürdi yüzin” dönek dünya benden yüz çevirdi; “uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa” büyüklük, bu beylik sana yüz çevirir; “keçürgil olardın yüz ewürgil” onları bağışla, yüz çevir; “yana yüz evürdiler andın” sonra ondan yüz çevirdiler; “eşit sen ewürme yüzüŋ” dinle, yüzünü çevirme. Tanıklar: KuT2KB4
- Başka yöne çevirmek, döndürmek: “yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün” sizi sınamak için onlardan çevirdi; “ewrer-miz anı evvelḳı suretiŋe” onu eski hâline döndüreceğiz; “ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında” o günleri insanlar arasında döndürür dururuz; “ol taŋrı ewrer erli köŋülli ara” Tanrı kişi ile gönlü arasına girer. Tanıklar: KuT3
- (Abhidharma çevirisinde) (sevabı) aktarmak: “bışrunmış buyanın evrip buşı bėrürler” uyguladıkları sevabı aktarıp bağışlarlar. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ewr-, evr-, evür- yazımları ve KuT/KB’deki ewrer biçimi bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ewür- — yalın hâliyle 1 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ewürgil 7 (KuT) · ewürġil 1 (KuT)
Çekimli biçimler (34):
ewürse 18
ewrer 13
ewürdiler 10
ewürdi 10
evrip 8
ewürgil 7
ewrerler 6
ewürseler 5
ewürgey 5
ewrermiz 4
ewrügliler 3
ewürdimiz 3
ewürmek 3
evürdiler 2
ewürgenler 2
ewürdüŋ 2
ewürmez 2
ewürme 2
ewürmekleri 1
evrügliler 1
ewürgeyler 1
evürdi 1
ewrügli 1
ewürmedi 1
evrüp 1
ewürmekim 1
ewürmekke 1
ewürdiŋiz 1
ewürmesler 1
ewürdümiz 1
ewürmiş 1
ewrüp 1
ewrür 1
ewürġil 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (81) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
81 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/9b1 | 140 eger tegse sizke baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler | ewrer-miz | anı boḍun arasında bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün … |
| Ku. T. 25/19b3 | 155 bütünlükin anlar kim yüz | ewürdiler | sizdin ol kün kim ḳarıştı iki ögür bütünlükin tayındurdı olarnı yek kazġan … |
| Ku. T. 26/32a3 | … : keliŋler aŋar kim ıḍtı taŋrı hem yalavaçḳa körge sen iki yüzlüglerni yüz | ewrerler | sėndin yüz ewürmek |
| Ku. T. 26/35b3 | 63 bu ögür anlar tururlar kim bilür taŋrı nė ol köŋülleri içinde yüz | ewürgil | olardın pend bėrgil olarḳa ayġıl olarḳa özleri içinde ked aymaḳ |
| Ku. T. 26/48b3 | … ür olardın anda aḍın kim aytur sen: ol taŋrı bitiyür ol kim ḳoparurlar yüz | ewürgil | olardın köngül urġıl taŋrı üze tap taŋrı erkligdin |
| Ku. T. 26/86b3 | 128 eger uraġut ḳorḳsa cüftindin köŋül aġrıġıŋa azu yüz | ewürmekke | yime yazuḳ yoḳ ol iki üze kim yaraştursalar ol iki ara yaraşturmaḳ yaraşma … |
| Ku. T. 27/47a3 | … im cuhud boldılar haram ḳıldımız olar üze arıġlar helal ḳılındı olarḳa yüz | ewürmekleri | birle taŋrı yolındın üküşni |
| Ku. T. 27/27b2 | … şe köz tutar sen ḫiyanetleri üze meger azḳına olardın keçürgil olardın yüz | ewürgil | ol taŋrı sewer eḍgü işliglerni |
| Ku. T. 27/54b3 | … l olardın kim fitne ḳılsalar saŋa amarıdın ol kim ıḍtı taŋrı saŋa eger yüz | ewürseler | bilgil anıŋ üçün tileyür taŋrı kim tegürse olarḳa amarınıŋ yazuḳları birle … |
| Ku. T. 28/24a2 | 146 munu | ewrer | men belgü--lerimdin anlar kim uluġsıġlıḳ ḳılurlar yer içinde yaraġsızın eg … |
| Ku. T. 28/72a2 | 16 kim kim | ewürse | olarnı ol kün soŋını meger ewrülüp toḳuşḳa azu tėrlür yer ögürḳa bütünlüki … |
| Ku. T. 28/75b2–3 | … ḍgülük eşittürgeti olarḳa eger eşittürse olarḳa yüz ewürgey olar anlar yüz | ewrügliler | ol |
| Ku. T. 28/82a3 | 34 nė ol olarḳa meger ḳınamız olarnı olar yüz | ewrerler | / yıġarlar aġırlıġ mezgitdin ermezler anıŋ dostları ermez anıŋ dostları me … |
| Ku. T. 29/53a3 | … arnı taŋrı yalavaçı öz fazlındın eger yansalar bolur yaḫşı olarḳa eger yüz | ewürseler | ḳınayur olarnı taŋrı açıtġan ḳın dünya içre hem aḫiret içre yoḳ olarḳa yer … |
| Ku. T. 29/55a2–3 | … se olarḳa öz artuḳluḳındın baḫillıḳ ḳıldılar anıŋ birle yüz ewürdiler olar | ewürgenler | |
| Ku. T. 30/32a3 | 94 keçürgil ötegil anı kim yarlıġ bėrlür sen yüz | ewürgil | ortaḳ ḳatıġlılardın |
| Ku. T. 31/5b2–3 | 6 Miras alsu mėndin hem miras alsu yaʿḳub boḍnındın hem | ewürgil | anı ey iḍim taplanmış |
| Ku. T. 31/48b1 | … kin vahy ḳılındı bizke bütünlükin ḳın ol kişi üze kim yalġan tutsa hem yüz | ewürse | |
| Ku. T. 31/52a3 | 60 yüz | ewürdi | bu kafir tėrdi yawuz ėtigi / hilesi yana keldi |
| Ku. T. 31/87a2 | 113 mundaġuḳ ıḍtımız anı ḳurʾannı taziçe | ewürdimiz | anıŋ içinde ḳorḳutmaḳdın bolġay kim olar ḳorḳḳalar azu yaŋı bolġay olarḳa … |
| Ku. T. 32/35b1 | 55 ḳaçan eşitseler kerekmez sözni | ewrerler | andın ayurlar: bizke ʿamellerimiz taḳı sizke ʿamelleriŋiz esenlik sizlerni … |
| Ku. T. 33/57a1 | … ar üze nişanlarımız belgülüg ayġaylar: ermez bu meger er turur tileyür kim | ewürse | sizlerni andın kim tapnur erdi atalarıŋız. aydılar: ermez bu meger yalġan … |
| Ku. T. 34/9b1 | 46 kelmez olarḳa bir nişan iḍi ayat--larındın meger erdiler andın | ewürgenler | |
| Ku. T. 34/17a3 | 68 ol kimerse kim uzun ʿömr bėrür-miz aŋa ḳoḍı | ewrer-miz | anı yaratıġ içinde azu uḳmaslar mu |
| Ku. T. 34/27b3 | 90 yüz | ewürdiler | andın arḳa bėrigliler |
| Ku. T. 34/45b2 | 178 yüz | ewürgil | olardın bir vaḳtḳa tegi |
| Ku. T. 35/42a3 | 33 ol kün evrülür sizler yüz | ewrügliler | yoḳ sizke taŋrıdın küḍezigli kimni kim ḳışursa taŋrı yoḳ aŋar köndrügli |
| Ku. T. 35/79a2 | 13 eger yüz | ewürseler | ayġıl: ḳorḳuttum sizlerni ol ḳoḍı inıġlı ḳın neteg kim ḳoḍı indi ḳın ʿad b … |
| Ku. T. 36/32a2 | 48 eger yüz | ewürse | yime ıḍmadımız sėni olar üze küḍezçi ermez seniŋ üze meger tegürmek biz ḳa … |
| Ku. T. 36/37b3 | 5 | Ewrer | [mü]-miz sizdin pendni ewrülmek neçeme bolsa siz boḍun teŋde keçigli |
| Ku. T. 36/78a1–2 | 14 yana yüz | evürdiler | andın aydılar: ögretmiş tunır telbe |
| Ku. T. 31/84a2 | 22 aydılar keldiŋ mü bizke | ewürmek | üçün bizni taŋrılarımızdın keldürgil bizke ol kim vaʿde ḳılur sen bizke eg … |
| Ku. T. 31/82b3 | 29 ançada | ewürdimiz | saŋa bir ögürni perilerdin ḳulaḳ tutarlar ḳurʾanḳa ḳaçan kim keldiler erse … |
| Ku. T. 37/22a1 | 32 anlar kim tandılar hem yüz | ewürdiler | taŋrı yolındın ḫilaf ḳıldılar yalavaçḳa belgürmişde kiḍin olarḳa köni yol … |
| Ku. T. 37/25a3 | … lsa bütünlükin saranlıḳ ḳılur özindin taŋrı muŋsuz sizler çıġayla eger yüz | ewürse | siz bekşürgey boḍun sizde aḍın yana turmazlar siziŋ tegler |
| Ku. T. 37/37a1 | … susa-miz bėrür sizke taŋrı körklüg yanut eger yüz ewürse siz neçük kim yüz | ewürdiŋiz | anda burun ḳınayur sizni ḳatıġ ḳın birle |
| Ku. T. 37/41b3 | 22 eger toḳuşsalar siziŋ birle anlar kim tandılar | ewürgeyler | arḳalarını yana bulmazlar dost ap yariçi |
| Ku. T. 38/26a2 | … r olar birle eger toḳuşsalar olar yari bėrmezler olarḳa eger yari bėrseler | ewrerler | arḳaların yana yari bėrilmezler |
| Ku. T. 38/60a3 | … ḳolsun sizni taŋrınıŋ yalavaçı. tolayurlar başlarını körer sen olarnı yüz | ewrer | olar boynaġuluḳ ḳılġanlar |
| Ku. T. 38/72a3 | 12 boyun suŋ taŋrıḳa boyun suŋ yalavaçḳa eger yüz | ewürse | siz anıŋ üçün yalavaçımız üze tegürmek belgülüg |