İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḫata isim

15 geçiş 5 biçim 4 eser UKuTKBAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Hata, yanlışlık, suç: “kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan” bir müminin bir mümini öldürmesi olmaz, ancak yanlışlıkla (olursa); “kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı” kim bir yanlış ya da günah işlerse; “ilig me keçürsün ḫata bolmışın” hükümdar da yanlış olanı bağışlasın; “köŋül bamaḳıŋ bil ḫata‘lar başı” (dünyaya) gönül bağlamanı yanlışların başı bil. Tanıklar: KuT2KBAH
  2. (U II’de ḳata yazımıyla) kez, defa: “bu darnını bir ḫata esidser” bu daraniyi bir kez işitse; “kün kün sayu birer otuz ḫata sözleser” her gün yirmi birer kez okursa. Tanıklar: U2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫata — yalın hâliyle 10 kez

Çekimli biçimler (4):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/58b1 92 kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul aza …
Ku. T. 26/58b1 … 2 kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul azad ḳılmaḳ hem diyet ısparlanmış …
Ku. T. 26/76a2 112 kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı azu yazuḳnı yana atsa anı bizarlıḳḳa çın-oḳ kötürdi uluġ yazuḳ yime belgül …
Ku. T. 31/57b2–3 73 biz kirtgündümiz iḍimizke yarlıḳamaḳ üçün bizni ḫatalarımıznı ol kim küçin tuttuŋ bizni anıŋ üze sihrdin taŋrı yaḫşıraḳ turur hem baḳi
Ku. T. 32/6b2 … a düşman hem ḳaḍġu bütünlükin bu kafir taḳı haman ol ikiniŋ süleri erdiler ḫata ḳılıġlılar

Aynı gövdeden maddeler

“hata” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).