İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

in- fiil

54 geçiş 25 biçim 11 eser MaitKuTKBTTDLTKTBKT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İnmek, aşağı gelmek: “yaşıl köktin indi yaġız yirke söz” söz mavi gökten kara yere indi; “nė kim iner kökdin nė kim aġar” gökten ne iner, (göğe) ne çıkarsa; “ol ḳar ḳamuġ ḳışın iner” o kar bütün kış yağar (DLT); “taġdaḳı inmiş tirilip” dağdakiler inip toplanıp (KT); “yirtinçüke inerler” dünyaya inerler; “iniŋ ikegü andın” (KuT) ikiniz de oradan inin; “inmez-miz meger seniŋ iḍiŋ fermanı birle” (melekler:) Rabbinin buyruğu olmadan inmeyiz; “yekke söŋüşgeli kelti-i-h inti-i” (Huast) şeytanla savaşmaya gelip indi; “ajunḳa apa inmişinde berü” Âdem’in dünyaya indiğinden beri; “amtı yėrtinçüke iŋülük öd ermez” (Mait) şimdi dünyaya inme zamanı değil; “iŋü ödi yaġumış” inme vakti yaklaşmış. Tanıklar: KTBKHuastMait3KuT3KB2DLT

Mait’teki iŋü, iŋülük (in-gü, in-gülük) yazımları da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): in- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (25):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 31/25a2 64 inmez-miz meger seniŋ iḍiŋ fermanı birle aŋar turur ol kim biziŋ ḳatımızda turur ol …
Ku. T. 31/90b3 123 aydı: iniŋ ikegü andın ḳamuġ amarıŋız amarıge yaġı ol eger kelse sizlerke mėndin köni …
Ku. T. 33/28b3 2 bilür ol kim kirür yer içiŋe ol kim çıḳar andın nė kim iner kökdin nė kim aġar anıŋ içiŋe ol yarlıḳaġan örtgen turur
Ku. T. 33/83a3 43 küvezlenmekleri üçün yer içinde yawuz al ḳılur inmez yawuz oġraġ meger iḍisiŋe baḳmazlar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz …
Ku. T. 35/5b3 48 belgürdi olarḳa yawuzluḳlar anı kim ḳazġandılar indi olarḳa ol kim erdiler anı füsus tutġanlar
Ku. T. 35/79a2 13 eger yüz ewürseler ayġıl: ḳorḳuttum sizlerni ol ḳoḍı inıġlı ḳın neteg kim ḳoḍı indi ḳın ʿad boḍnıŋa ve semudḳa
Ku. T. 35/79a2 … yüz ewürseler ayġıl: ḳorḳuttum sizlerni ol ḳoḍı inıġlı ḳın neteg kim ḳoḍı indi ḳın ʿad boḍnıŋa ve semudḳa
Ku. T. 35/82a3 … köndürdümiz olarnı sewdi ḳaraġuluḳnı köni yol üze tuttı olarnı ḫ˅arluḳ ara inmiş ʿazab anı kim ḳazġanur erdiler
Ku. T. 36/107a2 33 belgürdi olarḳa ḳılmış yawuzluḳ--ları indi olarḳa ol kim erdi anı füsus tutuġlılar
Ku. T. 38/87a3 12 taŋrı ol kim törütti yėti kökni yerdin olar teg ol iner iş anlarnıŋ ara bilse sizler kim taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol kim taŋrı ras …