Tanım
- Aç, karnı boş; tok karşıtı: “aç ne yimes, toḳ ne times” aç neyi yemez, tok neyi söylemez; “toḍurmadım açım toḳum” (yakınlarımın) açını tokunu doyurmadım. Tanıklar: KBDLT
- “közi aç” gözü doymaz, açgözlü: “közi aç kişi ölse açlıḳ ḳoḍur”. Tanıklar: KB2
“aç” yazılışı aç- fiilinin emir biçimi olarak da geçer (“tur, aç emdi köz” kalk, şimdi gözünü aç); o kullanımlar için aç- maddesine bakınız.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aç — yalın hâliyle 133 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (26) →KB Kutadgu Bilig
26 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 83 | uḍır erdiŋ erse tur | aç | emdi köz / eşitmediŋ erse eşit minde söz |
| KB 923 | ay eḍgü saŋar kim toḍar ay maŋa / berü kelgil emdi men | aç | men saŋa |
| KB 1413 | ḳapuġda tirildi ḳalın | aç | böri / ay ilig ḳoyuġ kel küḍezip yorı |
| KB 2003 | ḳamuġ | aç | yise içse aḫır toḍur / közi aç kişi ölse açlıḳ ḳoḍur |
| KB 2003 | ḳamuġ aç yise içse aḫır toḍur / közi | aç | kişi ölse açlıḳ ḳoḍur |
| KB 2200 | közi toḳ kerek neŋke suḳlanmasa / közi | aç | toḍumaz bu dünya yise |
| KB 2307 | boş azad kişi barça eḍgü ḳulı / sen eḍgü ḳılu | aç | könilik yolı |
| KB 2455 | uḳuşsuz kişi ol yimiş siz yıġaç / yimişsiz yıġaçıġ negü ḳılsun | aç | |
| KB 2564 | yime aytu tursa er at hallerin / | açı | hem toḳı ya tonın opraḳın |
| KB 2961 | isig tumlıġ | aç | toḳ yaḍaġ hem yalıŋ / ḳılıç baldu oḳ yir ay ilig biliŋ |
| KB 3328 | aġır yük yüḍüp bu özüŋ yalŋuzun / yalıŋ | aç | yorır sen ne yunçıġ özün |
| KB 3350 | yaḳın ḳa ḳadaştın yıraḳ bolduḳum / olarḳa toḍurmadım | açım | toḳum |
| KB 3596 | ajun tezginür men tilekin uḍu / ara | aç | yatur men arala toḍu |
| KB 3612 | şeker halva yigli ya arpa üyür / toḍup yatsa taŋda yana | aç | turur |
| KB 3923 | halal dünya ḳazġan özüŋni yitür / toḍur | aç | yalıŋnı hem opraḳ bütür |
| KB 4522 | cefa birle önmiş igidmiş yıġaç / yimişi aġu ol aŋar bolma | aç | |
| KB 4749 | ara | aç | ara toḳ yügürgü kerek / begi yatsa emgek bu körgü kerek |
| KB 4769 | ḳarın toḍġuça yi ḳamuġ yim içim / kerek arpa yür tut toḍurġu | açım | |
| KB 4794 | awınġum sıġınġum yölekim toḳum / ol ol bir iḍi toḍġu | açım | toḳum |
| KB 5130 | bayat birdi barça saŋa eḍgülük / bu eḍgü yolın | aç | maŋa ay külük |
| KB 5164 | ḳalın | aç | böriler yıġıldı saŋa / ḳoyuġ keḍ küḍezgil ay ilçi toŋa |
| KB 5165 | iliŋde biregü kiçe ḳalsa | aç | / anı sindin aytur bayat közni aç |
| KB 5165 | iliŋde biregü kiçe ḳalsa aç / anı sindin aytur bayat közni | aç | |
| KB 5243 | ḳayu | aç | ḳayusı yalınmış bolur / ḳayu ḳaḍġu birle ulınmış bolur |
| KB 5579 | ra‘iyyet üze ol seniŋ üç ḫaḳıŋ / tilegü olardın sen | aç | ḳulġaḳıŋ |
| KB 6169 | aya | aç | közi suḳ bu dünya ḳulı / ölüm suḳlanur kör sini tutġalı |