KB sözlüğü · madde
alp sıfat
Tanım
- Yiğit, kahraman, cesur: “toŋa alp er erdi” Tonga yiğit bir erdi; “edgü alp kişig” iyi, yiğit kişiyi; “ḳaġanı alp ermiş” kağanı yiğitmiş; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için. Tanıklar: KTKB
- Güç, zor, çetin: “alp bulġuluḳ kişi et’özi” bulunması güç insan bedeni; “alp ündürgülük” (dışarı) çıkarılması güç; “ed öŋedmeki alp” malın düzelmesi zor. Tanıklar: AbhTT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): alp — yalın hâliyle 153 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KB Kutadgu Bilig
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 277 | bu türk beglerinde atı belgülüg / toŋa | alp | er erdi ḳutı belgülüg |
| KB 691 | muŋar meŋzetü aydı | alp | er açuḳ / anıŋ ma‘nisi kör bu sözke tanuḳ |
| KB 1949 | bu beglikke aşnu tüp aslı kerek / atım | alp | ḳatıġ ḳurç yana toŋ yürek |
| KB 1961 | boḍunḳa talusı kerek | alp | atım / beḍük işke ötrü bu bolsa titim |
| KB 2043 | yüreklig kerek beg yime | alp | atım / yürek birle boldı yaġıḳa titim |
| KB 2052 | negü tir eşitgil urup yigli er / urup al ay | alp | er yana erke bir |
| KB 2274 | aḳı | alp | atım bolsa alçaḳ köŋül / tuzı etmeki kiŋ ne ḳılḳı amul |
| KB 2335 | çerig sançmış | alp | er tutuzmış ayu |
| KB 2337 | çawıḳmış kür | alp | er yime sözlemiş / er öḍrüm kerek sü tolumluġ timiş |
| KB 2380 | kelin ḳız sewinçi küḍen tünleri / kür | alp | er küwençi çerig künleri |
| KB 2381 | küwez | alp | sekirtip çerig sürse bat / laçın ḳuş ḳowar teg töker ḳanları |
| KB 2382 | yaġı körse | alp | er ḳöpirtür izig / bu ḳarşur aḍınlarḳa tegmez kezig |
| KB 2383 | çerig körse | alp | er kör arslan bolur / sekirtür ya öldrür ya urşu ölür |
| KB 2384 | yaġı körse | alp | er ḳızartur meŋiz / ḳarışsa boḍulur ḳızıl hem yaġız |
| KB 3041 | kür | alp | er kötürse yaşın teg temür / azıġlıġ erenlerde teşlür tamur |
| KB 5519 | ḳalı | alp | atım erse birgül kümüş / ḳılıç ursu açsu saŋa kend uluş |
| KB 5861 | negü tir eşitgil toŋa | alp | erig / bilip sözlemiş kör bu öt saw erig |
| KB 5905 | bu törtinç titimlig kerek bolsa | alp | / yaġı boynın egse işin ḳılsa yarp |
| KB 5911 | biri | alp | atım ḳurç yüreklig eren / ḳılıç birle ilke tusulur tümen |
| KB 6393 | ḳayu bilge toġdı ḳayu | alp | atım / ḳayu kür küwez er ḳaya teg yalım |
Aynı gövdeden maddeler
“alp” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).