ėlt- fiil

Tanım

1. Götürmek, iletmek; alıp gitmek: “ḳızın ḳoyınta kötürü alıp … sögüt altın ėltü bardı” kızını koynunda kaldırıp … ağacın altına götürdü; “kötürü ėltip ulug tamularda kemişür” kaldırıp götürüp büyük cehennemlere atar; “yalawaç söz iltür yanutı ḳolur” elçi söz götürür, cevabını ister; “iki böz iletür ḳara yir bolur” (zengin de) iki bez (kefen) götürür, kara toprak olur; “badarı bramanıg ikidin yolayu tuta ilitdiler” Bādarī Brahmanı iki yandan tutup götürdüler; “süre iltdi” (BK) sürüp götürdü; “iltip tarıġ ḳoḍmadı sıçġan” (DLT) fare tahılı taşıyıp bırakmadı. Tanıklar: BKMait2UKB2DLT
2. (Ölüm, zaman) alıp götürmek: “ölüm tuttı aḫır iletti anı” sonunda ölüm yakalayıp onu götürdü; “ecel tuttı iltür ne asġı sözüm” ecel yakalayıp götürür, sözümün ne faydası var; “küni bir maŋım ol tüni bir maŋım / iletür ölümke” gündüzü bir adım, gecesi bir adım, beni ölüme götürür. Tanıklar: KB3
3. Götürmek, ulaştırmak; sürüklemek; yok etmek (mecaz): “eltmesün sizni boḍunnuŋ düşmanlıḳı” bir topluluğa düşmanlık sizi (haksızlığa) sürüklemesin; “bu yol iltge arzu tilekke” bu yol arzuya, dileğe götürür; “edgü nırwanḳa yaḳın ilttiŋiz” iyi nirvanaya yaklaştırdınız; “kiŋeş birle iltür ḳamuġ türlüg iş” her türlü iş danışmayla yürür; “yüzüŋnüŋ suwın iltge” yüzünün suyunu götürür; “uçuzluḳ tegürgey iletgey ḳutuŋ” aşağılık getirir, kutunu alıp götürür; “at iltgüçi” ad taşıyan, ün yayan. Tanıklar: TTKuTKB5

ilt-, ilet-, ilit- (KB, BK, TT, DLT, Mait) yazımları da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ėlt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• éltip 1 (ShoR) · ėltip 1 (Mait)

Çekimli biçimler (31):