Tanım
- Çevirmek, döndürmek; hep “yüz ewür-” yüz çevirmek: “bu ay toldı terkin ewürdi yüzin” Aytoldı hemen yüzünü çevirdi; “yayıġ dünya mindin ewürdi yüzin” dönek dünya benden yüz çevirdi; “uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa” büyüklük, bu beylik sana yüz çevirir; “keçürgil olardın yüz ewürgil” onları bağışla, yüz çevir; “yana yüz evürdiler andın” sonra ondan yüz çevirdiler; “eşit sen ewürme yüzüŋ” dinle, yüzünü çevirme. Tanıklar: KuT2KB4
- Başka yöne çevirmek, döndürmek: “yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün” sizi sınamak için onlardan çevirdi; “ewrer-miz anı evvelḳı suretiŋe” onu eski hâline döndüreceğiz; “ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında” o günleri insanlar arasında döndürür dururuz; “ol taŋrı ewrer erli köŋülli ara” Tanrı kişi ile gönlü arasına girer. Tanıklar: KuT3
- (Abhidharma çevirisinde) (sevabı) aktarmak: “bışrunmış buyanın evrip buşı bėrürler” uyguladıkları sevabı aktarıp bağışlarlar. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ewr-, evr-, evür- yazımları ve KuT/KB’deki ewrer biçimi bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ewür- — yalın hâliyle 1 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ewürgil 7 (KuT) · ewürġil 1 (KuT)
Çekimli biçimler (34):
ewürse 18
ewrer 13
ewürdiler 10
ewürdi 10
evrip 8
ewürgil 7
ewrerler 6
ewürseler 5
ewürgey 5
ewrermiz 4
ewrügliler 3
ewürdimiz 3
ewürmek 3
evürdiler 2
ewürgenler 2
ewürdüŋ 2
ewürmez 2
ewürme 2
ewürmekleri 1
evrügliler 1
ewürgeyler 1
evürdi 1
ewrügli 1
ewürmedi 1
evrüp 1
ewürmekim 1
ewürmekke 1
ewürdiŋiz 1
ewürmesler 1
ewürdümiz 1
ewürmiş 1
ewrüp 1
ewrür 1
ewürġil 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →KB Kutadgu Bilig
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 403 | ara körse | ewrer | yana terk yüzin / awaġlar neçe tutsa birmez özin |
| KB 628 | sewe baḳtı ilig awıttı özin / bu ay toldı terkin | ewürdi | yüzin |
| KB 649 | keçürdüm yana sözledim söz saŋa / nelük yüz | ewürdüŋ | ayu bir maŋa |
| KB 718 | ara körmedük teg yüz | ewrer | özüŋ / adınsıġ bolur barça ḳılḳıŋ sözüŋ |
| KB 757 | bu ni‘met iḍisi un ıtur özin / munıŋ şükri ḳılsa | ewürmez | yüzin |
| KB 1073 | küwençlik tiriglik kötürdi özin / yayıġ dünya mindin | ewürdi | yüzin |
| KB 1184 | … DÜLMİŞ SU‘ALİ AY TOLDIḲA / / eşitti oġul kör atası sözin / til açtı ataḳa | ewürdi | yüzin |
| KB 2373 | kiçig ḳur yigitler bolur keḍ yiti / ḳalı yüz | ewürse | uḍıtur otı |
| KB 2995 | satıġçı birür neŋ aŋar mün sanı / alıġlı alır ilde | ewrer | anı |
| KB 3042 | saw altun bile bertse begler elig / ḳılıçsız tili birle | ewrer | ilig |
| KB 3148 | velikin | ewürdi | bu dünyada yüz / turup taġḳa kirdi köŋül ḳıldı tüz |
| KB 3203 | yaḳın ḳa ḳadaştın yitürmiş sen öz / uluş kend boḍundın | ewürmiş | sen yüz |
| KB 3205 | negü ḳıldı erdi ḳadaşlar saŋa / nelük yüz | ewürdüŋ | aça ay maŋa |
| KB 3367 | … CEVABI OḌĠURMIŞḲA / / yanut birdi ögdülmiş aydı sözüŋ / eşittim eşit sen | ewürme | yüzüŋ |
| KB 3444 | er ol er bolur kör miŋ arzu bulup / aŋar yüz | ewürse | eren teg bolup |
| KB 3562 | ayı eḍgü ermez bu dünya neŋi / kimiŋ bolsa | ewrer | ḳılınçı yaŋı |
| KB 4216 | ḳalı bulmasa ol | ewürgey | yüzin / toġup körmedük teg yıratġay özin |
| KB 4364 | otaçı unamaz mu‘azzim sözin / mu‘azzim otaçıḳa | ewrer | yüzin |
| KB 4680 | LXVII. OḌĠURMIŞ ÖGDÜLMİŞKE DÜNYADIN YÜZ | EWRÜP | BARIŊA TAPI BOLMAḲIN AYUR / / yanut birdi oḍġurmış aydı bu söz / eşittim … |
| KB 5089 | uluġluḳ bu beglik yüz | ewrür | saŋa / meger eḍgülük yüz ewürmez toŋa |
| KB 5089 | uluġluḳ bu beglik yüz ewrür saŋa / meger eḍgülük yüz | ewürmez | toŋa |
| KB 5232 | bezenip kör itnip köŋülüg alır / köŋül birdiŋ erse yüz | ewrer | barır |
| KB 5447 | ewürdi | ḳaḍaşin kör oḍġurmışa / esenleşti yanḍı kör ögdülmişe | |
| KB 5506 | köni bol köni ḳıl köni tut yorıḳ / isiz egri köngey | ewürgey | ḳılıḳ |
| KB 5548 | isizniŋ ḳanı birle ḳılḳın | ewür | / isizke isizlik yaraşur tegür |
| KB 5812 | ilig ḳılḳ | ewürse | ay ḳılḳı silig / anı ewre yandur ayu bir bilig |
| KB 5870 | aġır bolġa köŋlüŋ töŋülgey özüne / yawa bolġa tapġum | ewürgey | yüzüŋ |
| KB 5925 | yayıġ dünya sindin | ewürse | yüzi / kerek bolġu eḍgü turur ay ḳozı |
| KB 6133 | yayıġ ḳutḳa ilnip yaŋılma yorıḳ / ınançsız turur ḳut kör | ewrer | ḳılıḳ |
| KB 6147 | muŋar meŋzer emdi eşit bu sözüg / köŋülke alınġıl | ewürme | yüzüg |
| KB 6230 | taḳı ḳut | ewürmedi | sindin yüzin / yayıġ dünya devlet yarutur közin |
| KB 6247 | ḳayu ḳul ḳamuġdın | ewürse | yüzi / yaratmış iḍike sıġınsa özi |