İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

in- fiil

54 geçiş 25 biçim 11 eser MaitKuTKBTTDLTKTBKT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İnmek, aşağı gelmek: “yaşıl köktin indi yaġız yirke söz” söz mavi gökten kara yere indi; “nė kim iner kökdin nė kim aġar” gökten ne iner, (göğe) ne çıkarsa; “ol ḳar ḳamuġ ḳışın iner” o kar bütün kış yağar (DLT); “taġdaḳı inmiş tirilip” dağdakiler inip toplanıp (KT); “yirtinçüke inerler” dünyaya inerler; “iniŋ ikegü andın” (KuT) ikiniz de oradan inin; “inmez-miz meger seniŋ iḍiŋ fermanı birle” (melekler:) Rabbinin buyruğu olmadan inmeyiz; “yekke söŋüşgeli kelti-i-h inti-i” (Huast) şeytanla savaşmaya gelip indi; “ajunḳa apa inmişinde berü” Âdem’in dünyaya indiğinden beri; “amtı yėrtinçüke iŋülük öd ermez” (Mait) şimdi dünyaya inme zamanı değil; “iŋü ödi yaġumış” inme vakti yaklaşmış. Tanıklar: KTBKHuastMait3KuT3KB2DLT

Mait’teki iŋü, iŋülük (in-gü, in-gülük) yazımları da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): in- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (25):

KB Kutadgu Bilig

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 210 yaşıl köktin indi yaġız yirke söz / sözi birle yalŋuḳ aġır ḳıldı öz
KB 219 ajunḳa apa inmişinde berü / uḳuşluġ uru keldi eḍgü törü
KB 1049 inigli aḳar ol aġıġlı iner / yaruġlı tunar ol yorıġlı tınar
KB 1049 inigli aḳar ol aġıġlı iner / yaruġlı tunar ol yorıġlı tınar
KB 1526 eḍiz boldı ornı ay ḳutluġ ḳuta / teŋise ḳoḍı inse boldı yuta
KB 5028 yaşıḳ yirke indi yüzin kizledi / ḳararıp tuman tozdı dünya tudı
KB 5940 kiçe yattı erte yana atlanıp / turup ḳarşıḳa kirdi attın inip
KB 6211 yasıḳ yirke indi yüzin kizledi / ḳalıḳ ḳarşu keldi izin izledi
KB 6221 erentir başı indi yirke yaġuḳ / yaşıḳ baş kötürdi yüz açtı yaruḳ