DLT sözlüğü · madde
alp sıfat
Tanım
- Yiğit, kahraman, cesur: “toŋa alp er erdi” Tonga yiğit bir erdi; “edgü alp kişig” iyi, yiğit kişiyi; “ḳaġanı alp ermiş” kağanı yiğitmiş; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için. Tanıklar: KTKB
- Güç, zor, çetin: “alp bulġuluḳ kişi et’özi” bulunması güç insan bedeni; “alp ündürgülük” (dışarı) çıkarılması güç; “ed öŋedmeki alp” malın düzelmesi zor. Tanıklar: AbhTT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): alp — yalın hâliyle 153 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 41 | Alp | yaġıda, alçaḳ çoġıda | |
| DLT I, 3388 | Alp | çerigde bilge tirigde | |
| DLT I, 182 | Alplar | birle uruşma, begler birle turuşma | |
| DLT I, 41 | Alp | Er Toŋa öldi-mü / İsiz ajun ḳaldı-mu / Öḍlek öçin aldı-mu / Erildi yürek y … | |
| DLT III, 406 | Anı yetip süŋüledi / Başın yandru yanġıladı / Eren bayup meŋiledi / Anıŋ | alpın | ḳıra boġdı |
| DLT I, 359 | Eren | alpı | oḳıştılar / Ḳıŋır közün baḳıştılar / Ḳamuġ tolmun toḳışlılar / Ḳılıç ḳınḳa … |
| DLT III, 65 | Yandı erinç uġraġı / Keldi berü tıġraġı / özi ḳuyı oġruġı / | Alplar | ḳamuġ tirkeşür |
| DLT I, 125 | öpkem kelip uġradım / Arslan-layu kükredim / | Alplar | başın toġradım / Emdi meni kim tutar |
| DLT I, 370 | Alp | eren-ni üḍürdüm / Boynın anıŋ ḳadırdım / Altun kümüş yüḍürdüm / Süsi ḳalın … | |
| DLT I, 237 | Alp-lar | arıġ alḳışur / Küç bir ḳılıp arḳaşur / Bir bir üze alḳaşur / Eḍgermeḍip oḳ … | |
| DLT III, 393 | Meniŋ bile keŋeşti / Bilgi maŋa teŋeşti / Eren bile süŋüşti / | Alplar | başın ol yuwar |
| DLT III, 208 | Sü keldi yir yapa / Ḳarar ḳar (taġ tapa) / Ḳaçtı aŋar | Alp | Aya / Ufut bolup ol yaşar |
Aynı gövdeden maddeler
“alp” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).