T sözlüğü · madde
boḍun isim
Tanım
- Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
- (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
- boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
- bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
- bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
- bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)
Çekimli biçimler (62):
boḍunḳa 102
bodunug 58
boḍnı 53
boḍunda 22
boḍundın 19
boḍnıḳa 18
bodunı 16
boḍnum 15
boḍunlar 15
boḍnını 10
boḍunnuŋ 10
bodunum 9
boḍnındın 9
boḍunnı 9
bodunḳa 8
boḍunuġ 7
buḍnı 7
bodunıg 6
boḍunlarıŋa 6
boḍnıŋa 6
bodunta 5
bodunuġ 5
boḍunlarnı 5
boduni 4
bodunin 3
boḍnuŋ 3
boḍnıdın 3
boḍunlarḳa 3
boḍunlardın 3
boḍunı 3
buḍunḳa 2
boḍnın 2
boduntın 2
bodunım 2
boḍunka 2
bodunuma 2
boḍunlarındın 2
boḍnuŋdın 2
bodunıŋ 1
bodunlıg 1
bodunın 1
bodunlıġ 1
boḍnumdın 1
boḍnumız 1
boḍnumızke 1
boḍunları 1
boḍunlarıda 1
boḍunlarını 1
bodunumın 1
boḍnuŋa 1
boḍnuŋnı 1
boḍnuŋuz 1
boḍunuḳ 1
bodunumız 1
bodunka 1
boḍın 1
buḍnuŋ 1
boḍnımız 1
buḍnıŋa 1
buḍun 1
buḍunuġ 1
bodummın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →T Tunyukuk Yazıtı
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T | bilge tunyuḳuḳ : b(e)n öz(ü)m : t(a)bġ(a)ç ėl(i)ŋe : ḳııl(ı)nt(ı)m : türk | bo- / d(u)n | : t(a)bġ(a)çḳa : köör(ü)r (e)rti |
| T | türk | bod(u)n | : ḳ(a)nin bulm(a)y(i)n : t(a)bġ(a)çda : (a)dr(ı)ltı : ḳ(a)nl(a)ntı : / ḳ(a … |
| T 3 | … ç(ı)ḳd(i)ŋ : iç(ı)ḳdük üç(ü)n : t(e)ŋri: öl t(ė)- / m(i)ş (e)r(i)nç : türk | bod(u)n | : ölti (a)lḳ(ı)ntı: yoḳ boltı : türk : sir bo- / d(u)n: y(ė)rinte |
| T 3 | … m(i)ş (e)r(i)nç : türk bod(u)n : ölti (a)lḳ(ı)ntı: yoḳ boltı : türk : sir | bo- / d(u)n | : y(ė)rinte |
| T 7 | k(ė)y(ı)ḳ yiyü : t(a)b(ı)şġ(a)n y(ė)yü: ol(u)rur (e)rt(i)m(i)z: | bod(u)n | / boġ(u)zi : toḳ (e)rti : y(a)ġ(ı)m(ı)z : t(e)gre : oçuḳ t(e)g (e)rti : bi … |
| T 11 | kür(e)g s(a)bi (a)nt(a)ġ : toḳ(u)z oġ(u)z : | bod(u)n | üze : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)r- / tı tir : t(a)bġ(a)çġ(a)ru : ḳuunı s(e)ŋün(ü)g … |
| T 11 | … tonra / (ė)ş(i)m(i)g : ıdm(i)ş : s(a)b (a)nça ıdm(i)ş : (a)zḳ(ı)nya : türk | [bod(u)n | ?] / yorıyur (e)rm(i)ş : ḳ(a)ġ(a)ni: (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi: bilge ( … |
| T 11 | … / öŋd(ü)n y(e)n t(e)g : b(e)n yırd(ı)nt(a) y(a)n : t(e)g(e)yin : türk sir | bod(u)n | / : y(ė)rinte: idi yor(ı)m(a)zun : us(a)r idi: yoḳ ḳıış(a)l(ı)m : |
| T 15 | tü[rk ḳ(a)ġ(a)n(ı)ġ:] türk | bod(u)n(u)ġ | : öt(ü)k(e)n y(ė)rke: b(e)n öz(ü)m: / bilge tunyuḳuḳ : < k(e)lürt(ü)m : > … |
| T 15 | … (ü)k(e)n y(ė)r(i)g : ḳoonm(i)ş t(ė)- / y(i)n : (ė)ş(i)d(i)p : b(i)ry(e)ki: | bod(u)n | : ḳuury(a)ḳı: yıry(a)ḳı: öŋr(e)ki: / bod(u)n k(e)lti: |
| T 15 | … : (ė)ş(i)d(i)p : b(i)ry(e)ki: bod(u)n : ḳuury(a)ḳı: yıry(a)ḳı: öŋr(e)ki: / | bod(u)n | k(e)lti: |
| T 15 | (ė)ki bıŋ (e)rt(i)m(i)z [: (ė)ki] süm[(ü)z b]oltı: türk | bod(u)n | : ḳı[l(ı)n- / g](a)lı: türk ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rġ(a)lı: ş(a)ntuŋ b(a)lıḳ(k)a … |
| T 15 | … (a)l(ı)m : t(ė)m(i)ş : türġ(ı)ş ḳ(a)ġ(a)n : (a)nça t(ė)m(i)ş : b(e)n(i)ŋ / | bod(u)n(u)m | : (a)nta (e)rür : t(ė)m(i)ş : |
| T 15 | [türk | bod(u)ni | y(ė)me] : bulġ(a)nç [ol t(ė)m](i)ş : oġ(u)zi y(ė)me : t(a)r- / ḳ(ı)nç ol t … |
| T 26 | … : s(a)nçd(ı)m(ı)z : ḳ(a)nin : öl(ü)rt(ü)m(ü)z : ḳ(a)ġa)nḳa : / ḳıırḳ(ı)z : | bod(u)ni | : iç(ı)ḳdi: yük(ü)nti: y(a)nt(ı)m(ı)z : köögm(e)n yı- / ş(ı)ġ : (e)b(i)rü : … |
| T 26 | türġ(ı)ş ḳ(a)ġ(a)ni: t(a)şıḳm(i)ş tidi : / on oḳ | bod(u)ni | : ḳ(a)lıs(ı)z t(a)şıḳm(i)ş : t(a)bġ(a)ç süsi: b(a)r (e)rm(i)ş : / ol s(a)b( … |
| T 32 | ol oḳ tün : | bod(u)nin | s(a)yu : / ı(d)t(ı)m(ı)z : ol s(a)b(ı)ġ (ė)ş(i)d(i)p : on oḳ b(e)gl(e)ri: … |
| T 32 | … s(a)yu : / ı(d)t(ı)m(ı)z : ol s(a)b(ı)ġ (ė)ş(i)d(i)p : on oḳ b(e)gl(e)ri: | bod(u)ni | : ḳoop / k(e)lti : yükünti : k(e)l(ı)ġme : b(e)gl(e)rin : bod(u)nin : it(i) … |
| T 32 | … gl(e)ri: bod(u)ni: ḳoop / k(e)lti : yükünti : k(e)l(ı)ġme : b(e)gl(e)rin : | bod(u)nin | : it(i)p : yıġ(ı)p / (a)zça : bod(u)n : t(e)zm(i)ş (e)rti: on oḳ süsin : s … |
| T 32 | … nti : k(e)l(ı)ġme : b(e)gl(e)rin : bod(u)nin : it(i)p : yıġ(ı)p / (a)zça : | bod(u)n | : t(e)zm(i)ş (e)rti: on oḳ süsin : sül(e)td(i)m |
| T 45 | … t(e)zik : toḳ(a)r sın ⟨…⟩ / (a)nta b(e)rüki : (a)şoḳ b(a)şl(ı)ġ sogd(a)ḳ : | bod(u)n | : ḳoop k(e)lti: / yük(ü)nti: [ögti?]: türük bod(u)n : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)ġḳ … |
| T 45 | … b(a)şl(ı)ġ sogd(a)ḳ : bod(u)n : ḳoop k(e)lti: / yük(ü)nti: [ögti?]: türük | bod(u)n | : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)ġḳa: t(e)nsi oglı / tinsi oglı: (a)yt(ı)ġma t(a)ġḳa : … |
| T 51 | t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : / bu türük | bod(u)n | (a)ra : y(a)r(ı)ḳl(ı)ġ y(a)ġıg : y(e)ltürm(e)d(i)m : tü- / g(ü)nl(ü)g (a)t … |
| T 51 | … ġ(a)n- / m(a)s(a)r: / udu b(e)n öz(ü)m : ḳ(a)zġ(a)nm(a)s(a)r : ėl y(ė)me : | bod(u)n | y(ė)me : yoḳ / (e)rt(e)çi (e)rti: |
| T 51 | … ü)n : udu öz(ü)m : ḳ(a)zġ(a)ntuḳ(u)m / üç(ü)n: / / ėl y(ė)me : ėl boltı : | bod(u)n | y(ė)me : bod(u)n boltı: öz(ü)m ḳ(a)rı / bolt(u)m : ul(u)ġ bolt(u)m : |
| T 51 | … : ḳ(a)zġ(a)ntuḳ(u)m / üç(ü)n: / / ėl y(ė)me : ėl boltı : bod(u)n y(ė)me : | bod(u)n | boltı: öz(ü)m ḳ(a)rı / bolt(u)m : ul(u)ġ bolt(u)m : |
| T 51 | n(e)ŋ y(ė)rd(e)ki: ḳ(a)ġ(a)nl(ı)ġ | bod(u)nḳa | / bünt(e)gi: b(a)r (a)rs(e)r : ne buŋi b(a)r (e)rt(e)çi (e)rm(i)ş : |
| T 59 | … a)s(a)r : b(e)n yoḳ (e)rt(i)m (e)rs(e)r / ḳ(a)pġ(a)n ḳ(a)ġ(a)n : türük sir | bod(u)n | : y(ė)rinte bod y(ė)me : bod(u)n / y(ė)me: kişi y(ė)me: idi yoḳ (e)rt(e)çi … |
| T 59 | … rs(e)r / ḳ(a)pġ(a)n ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n : y(ė)rinte bod y(ė)me : | bod(u)n | / y(ė)me: kişi y(ė)me: idi yoḳ (e)rt(e)çi (e)rti |
| T 61 | … : bilge tunyuḳuḳ : ḳ(a)zġ(a)ntuḳ üç(ü)n : ḳ(a)pġ(a)n ḳ(a)ġ(a)n : türük sir | bod(u)n | : yorıduḳı bu / türük bilge : ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n(u)ġ : oġ(u)z b … |
| T 61 | … )n : türük sir bod(u)n : yorıduḳı bu / türük bilge : ḳ(a)ġ(a)n : türük sir | bod(u)n(u)ġ | : oġ(u)z bod(u)n(u)ġ : iġ(ı)- / dü: ol(u)rur |
| T 61 | … n : yorıduḳı bu / türük bilge : ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n(u)ġ : oġ(u)z | bod(u)n(u)ġ | : iġ(ı)- / dü: ol(u)rur |