İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

amrıl- fiil

36 geçiş 8 biçim 6 eser UMaitShoRSekKİPAO Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Dinmek, sakinleşmek, yatışmak; çoğunlukla “öç-” ile (on iki halkalı oluş zincirinin sönüşünde): “tutyaḳ öçser amrılsar, ḳılınç öçer amrılur” tutunma söner, dinerse karma da söner, diner; “altı ḳaçıġ orunlar öçser bürtmek öçer, amrılur” altı duyu alanı sönerse temas söner, diner. Tanıklar: Mait2U
  2. Gitmek, ortadan kalkmak: “ol uvutsuz biligde kėter amrılur” o utanmaz düşünceden kurtulur, (düşünce) diner; “yavlaḳ bilig barça alḳınur, söner, amrılur” kötü düşünce hep tükenir, söner, diner. Tanıklar: KİPSek
  3. “öçme amrılma” sönüş ve diniş (nirvana): “öçme amrılma nirvannıŋ” sönmüş, dinmiş nirvananın. Tanıklar: AO

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): amrıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (8):

U Uigurica I-IV

13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II S.2b-1-28 amrılur
U II, T II S.2b-1-31 az Überschrift: [bėş] ygrmnç [o]n = XV. 10. / bėlig . . . . [öçse]r amrılsar tutyaḳ öçer amrılur
U II, T II B1-10-2 az bėlig öçser amrılsar tutyaġ öçer amrılur
U II, T II B1-10-3 tutyaġ öçser amrılsar ḳılınç öçer amrılur
U II, T II B1-10-5–6 toġmaḳ öçser amrılsar ḳarımaḳ ölmek öçer amrılur

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.044a.29–30 altı kaçıg orunlar öç--ser börtmek öçer.. amrılur.. börtmek öçser teginmek öçer..
Mai.Tek.044a.bėş arka yigirminç (o)n bilig içser amrılsar tutyaḳ öçer amrılur..
Mai.Tek.044a.34–36 az bilig öçser amrılsar tutyaḳ öçer amrılur.. tutyaḳ öçser amrılsar kılınç öçer amrılur.. kılınç ö …
Mai.Tek.044a.34–36 … lig öçser amrılsar tutyaḳ öçer amrılur.. tutyaḳ öçser amrılsar kılınç öçer amrılur.. kılınç öçser amrılsar tugmaḳ öçer amrılur..
Mai.Tek.044a.34–36 … yaḳ öçser amrılsar kılınç öçer amrılur.. kılınç öçser amrılsar tugmaḳ öçer amrılur..

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 5. 1 altı qaçıġ oronlar öçser bürtmek öçer : amrılur:
Sho.Rosia 5. 1 teginmek öçser /// az //lyk öçer amrılur :
Sho.Rosia 7.2 /175–176 ///] amrılmaḳ meŋi erti têp 久見婆[羅門 ///] ::
Sho.Rosia 7.2 /235 kölünüp öçmek [amrılmaḳ /// ḳaŋlıta ::
Sho.Rosia 7.2 /304 ıtılmaḳ-ım amrı(l)maḳım üz-e ênçgülüg eseŋülgin utır mn ::

Sek Sekiz Yükmek

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.76 (IIc) yavlaḳ bilig barça alḳu alḳınur söner amrılur edgü ögli köŋül

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 61–62 … ligi küçlüg ėrser ḳuanşi im pusar atın atasar . . ol uvutsuz biligde kėter amrılur . .

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-31–32 öçm-e amrılm-a nırvan-nıŋ öz köŋül ėrtükin uḳıtur