Derlem sözlüğü · madde
belgürt- fiil
Tanım
- Göstermek, açığa çıkarmak, belirtmek: “kün ay teŋri körkin belgürtüp” güneş ve ay tanrısının görünüşünü gösterip; “çintamani erdini tutar élig belgürttüŋüz” dilek taşını tutan eli gösterdiniz; “bu belgürtmek boḍunḳa” bu, insanlara bir açıklamadır; “bayat tüşte belgürtti emdi maŋa” Tanrı şimdi bana rüyada gösterdi. Tanıklar: MaitShoRKuTKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgürt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (47) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/8b3 | 138 bu | belgürtmek | boḍunḳa hem köni yol hem pend saḳnuḳlarḳa |
| Ku. T. 27/15a1 | … ḍtı. eger bolsalar ḳadaşlar erenler tişiler erkekke iki tişi iki meŋizlig. | belgürtür | taŋrı sizke kim ḳışmaŋ tėp. ol taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen |
| Ku. T. 29/24b1–3 | 33 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle haḳ din birle | belgürtmek | üçün ḳamuġ din üze neçeme unamasa ortaḳ ḳatıġlılar |
| Ku. T. 30/80b2 | … ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle | belgürtür | ol sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde arturulduŋuz |
| Ku. T. 33/50a1 | … mekri. ançada fermanladıŋız bizke tansa-miz taŋrıḳa ėtelim aŋar teŋeşikler | belgürtürler | ökünmişlerini ḳaçan kim körseler ḳınnı ḳıldımız ġullar anlarnıŋ boyun--lar … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.2.2.R /2 | t//// [erdiniler] -in çıġrunmış tınlġlar üçün çintamani erdini [tutar élig | belgürttüŋüz | :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /5 | //// kemlig tınlġlar üçün altun patir tu[r élig | belgürttüŋüz | :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/1 | V béşinç üç soġ[un]ġalır [üçün] ay teŋri yal[trıqlġ erdini] // [tutar élig | belgürttüŋüz | :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/3 | // [edgü] ögliler birle tuşuşġu üçün erdini [ig oq tutar élig | belgürttüŋüz | :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/8 | baġır böşük edgü ögliler birle tü[zülgelir üçün] /// idiş tutar élig | belgürtdüŋüz | : |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.004.01–03 | kim yėme üç solmıda / / ? = 2d 255 (kün) ay teŋri körkin | belgürtü(p) | ... (n)omlayu yarlıḳap kutġaru yarlıḳadı ... |
| Mai.Tek.060.03–07 | … . ėlig beg ... türk körgülüg tag seŋirin yimirgeli üçün ulug toyın et-özin | belgürtüp | ıḳi yigirmi bire yėrde ötrü yadag baru yarlıḳap k- ... |
| Mai.Tek.101.24–34 | … ... kanlar irmen taḳı yėme üd / - ... bügri ıḳ- ... kerti ... / - ... -ler | belgürtir | amtıḳı kişiler ... tigitin kerpiçin ... (ti)m(in ök) evler belgürtir ... |
| Mai.Tek.101.35–40 | … yol / / - ... kışlıḳ aşlıḳ kaznaḳları alku kurunlug kap kara tütün toḳımış | belgürtir | ... t- ... -me bu üdteki titig topraḳ üze itmiş kalaḳlar / ... --kalar v(i … |
| Mai.Tek.101.41–43 | … r içinte amtıḳı üç ... çikin bodlug öŋsüz meŋiz(siz) ... -suz yalaŋuḳlarıg | belgürtir | ... |
Man Manichaica I-III
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II K. 2a-126–129 | … vidin bügülenmekin küsin kedin kamag t(e)ŋri yėrinteki t(e)ŋriler üze inçe | b(e)lgürtir | [y(a)]rutır yaşutır |
| T II D 173 a1-305 | amtı inçe | b(e)lgürtti | |
| T II D 173a2-446–448 | ol ödke ulug elig m(e)ŋigü y(a)rl(a)kançuçı körtle körkin açgay | b(e)lgürtgey |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 6066 | bayat tüşte | belgürtti | emdi maŋa / ölümke anunġu kerek ay toŋa |
Aynı gövdeden maddeler
“belgürt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).