Tanım
- Süslemek, bezemek; güzel göstermek: “yaşıl kök bezediŋ tümen yulduzun” yeşil göğü binlerce yıldızla süsledin; “köŋülüg bezedi yaruḳluḳ bile” gönlü aydınlıkla süsledi; “bezedim kitabnı nėvadir sözün” kitabı nadir sözlerle süsledim; “tiliŋni beze” dilini süsle; “burkan körkin boduġın bezep” Buda tasvirini boyayıp süsleyerek; “bu begler ḳapuġın siyaset bezer” bu beylerin kapısını siyaset süsler; (Kuran çevirisinde) “ançada bezedi olarḳa yek” o zaman şeytan (işlerini) onlara süslü gösterdi. Tanıklar: MaitKuTKB3AH2
- Titremek (bez- biçimiyle): “korkınçı sönmedi, bezer titreyür erti” korkusu dinmedi, titreyip sarsılıyordu; “ḳolı budı titreyü beze” eli ayağı titreyerek. Tanıklar: MaitShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beze- — yalın hâliyle 3 kez
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 29/6b3 | 48 ançada | bezedi | olarḳa yek .. |
| Ku. T. 30/24b2–3 | 39 aydı: ey iḍim anıŋ birle kim yolsuz ḳıldıŋız mėni | bezegey | men olarḳa yer içinde yolsuz ḳılġay oḳ men olarnı yumḳıların |
| Ku. T. 35/60b2 | 64 ol taŋrı kim ḳıldı sizke yerni amrulġu yer yime kökni ḳopardı yime | bezedi | sizlerni körklüg ḳıldı süretleriŋizni ruzi bėrdi sizke arıġlardın ol taŋrı … |
| Ku. T. 35/86b3 | 25 gümarladımız olarḳa işler | bezediler | olarḳa olarda burun ol kim soŋlarında seza boldı olar üze ʿazab ümmetler i … |
| Ku. T. 37/55a1 | … lar kim amuturlar ünlerin taŋrınıŋ yalawaçı ḳatında olar tururlar kim olar | bezedi | / arıttı taŋrı köŋüllerini saḳnuḳluḳḳa anlarḳa ol yarlıḳamaḳ taḳı teri ulu … |
KB Kutadgu Bilig
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 22 | yaşıl kök | bezediŋ | tümen yulduzun / ḳara tün yaruttuŋ yaruḳ kündüzün |
| KB 386 | köŋülüg | bezedi | yaruḳluḳ bile / tilimni bezedi tanuḳluḳ bile |
| KB 386 | köŋülüg bezedi yaruḳluḳ bile / tilimni | bezedi | tanuḳluḳ bile |
| KB 3724 | yaşıl kök törütti kötürdi eḍiz / kün ay birle yulduz | bezedi | beḍiz |
| KB 5108 | kebit keḍ | bezedim | kişi körgüsi / asıġ yoḳ kebitte satıġ belgüsi |
AH Atebetü’l-Hakâyık
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 43–44 | şahım mėdhı birle | bezeyin | kitab oḳıġlı kişiniŋ sevinsün canı |
| AH 77–78 | bezedim | kitabnı nėvadir sözün baḳıġlı oḳıġlı asıġ alsu tip | |
| AH 153–156 | … ‘umrüŋ könilik öze aġız til bezeki köni söz turur köni sözle sözni tiliŋni | beze |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.2.V/9 | … i qollu[ġ] /// [sö ]z legüçi iki yégirmi t/// atlġ tamġaġ bodistv üz[e] /// | [bez] -egü | ol : |
| Sho.Rosia 3.1.3.R /8 | bo iki yan[g] /// uġrasar : aşnuça qop étigke /// uduġı birle : bodistv | bezegü | /// ol : |
| Sho.Rosia 8.3 /24 | ḳol-ı buḍı titreyü | bez-e | . |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.005.25–30 | … rkka tegip şariputri arhantnıŋ köligesiŋe sıḳıntı inçe ök korkınçı sönmedi | bezer | titreyür erti.. |
| Mai.Tek.054.01–04 | 9 ? = 58 ... - / / i ... köŋülin v(i)rhar i(tser) burkan körkin boduġın | bezep | kim--bag yapşurup ayasar aġırlasar |
Aynı gövdeden maddeler
“beze” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).